تحول خبر برای جریان‌سازی مؤثر

باشگاه خبرنگاران جوان - معاون سیاسی صداوسیما باور دارد که این معاونت پیشتاز مسیر تحول رسانه ملی بوده است. حسن عابدینی در همین زمینه توضیح داد: از ابتدای اجرایی‌سازی سند تحول، ما تحول را در سازوکار، رویکرد و محتوا در نظر گرفته‌ایم. از منظر تحول در سازوکار، معاونت سیاسی از نهادی اداری و سازمانی، به نهادی رسانه‌ای تبدیل شد. ما گروه‌های تخصصی را در معاونت سیاسی راه‌اندازی کردیم و ۴۰ گروه تخصصی شکل گرفت، چراکه تنوع و تکثر حوزه‌های خبری نیاز به گروه‌های تخصصی بیشتری داشت. به‌عنوان نمونه در حوزه اقتصاد، تخصص‌های مختلفی وجود دارد که در اقتصاد خرد و کلان مؤثر هستند. به همین منظور گروه هفتگانه‌ای شامل اقتصاد بورس، بازار، تجارت، کشاورزی و روستا، بانکداری و… را ایجاد کردیم. به این دلیل که در دنیای امروز کسی نمی‌تواند مدعی شود که در همه این حوزه‌ها حرفه‌ای است، هرکدام از این سرفصل‌ها نیاز به سردبیران ارشد، خبرنگاران و کارشناسان حرفه‌ای همان حوزه را داشت. 

وی تصریح کرد: ما نمی‌توانستیم برای همه حوزه‌های خبری طراحی‌شده خبرنگار استخدام کنیم؛ بنابراین برای خبرنگارانی که در معاونت سیاسی حضور داشتند، زمینه‌ای فراهم شد تا جلساتی با کارشناسان حوزه‌های مربوطه برگزار کنند و به‌مرور متخصص شوند. در حوزه تحول سازوکاری، نهاد جدیدی به نام «جرس» در معاونت سیاسی شکل گرفت که وظیفه جریان‌سازی، رصد و سیاست‌گذاری را بر عهده دارد و در حکمی‌که رئیس سازمان صداوسیما برای معاون سیاسی در دو دوره زده، بر هر سه وظیفه تأکید شده است. 

معاون سیاسی صداوسیما اظهار کرد: جریان‌سازی یعنی در هر مقطعی از زمان یکی از موضوعات برای نظام جمهوری اسلامی اولویت دارد که باید در بخش‌های خبری و برنامه‌های سیاسی موردتوجه قرار بگیرد. در خصوص رصد نیز، رصد مستمر تحولات داخل و خارج کشور جزو وظایف معاونت سیاسی سازمان صداوسیماست و در مورد سیاست‌گذاری در کشوری مانند ایران که از منظر دیدگاه‌های سیاسی بسیار متنوع و متکثر است، باید به همه سلایق در چارچوب نظام جمهوری اسلامی ایران احترام گذاشت؛ پس نیاز به تمرکز بیشتری وجود داشت که در دوره تحول این مأموریت نیز دنبال شد. 

وی با بیان اینکه در حوزه آموزش، خانواده، صنعت، علم، فرهنگ و… اسنادی بالادستی وجود دارد که از سوی رهبر معظم انقلاب اسلامی ایران ابلاغ شده، عنوان کرد: ما خودمان را ملزم به پیگیری این اسناد بالادستی می‌دانیم، مثلاً اکنون شاهد برنامه پنج‌ساله هفتم توسعه هستیم که مصوبه مجلس شورای اسلامی است و دولت خودش را ملزم می‌داند که آن را اجرایی کند و ما نیز مبتنی‌بر همه بندهای برنامه، روند اجرا شدن آن را در بخش‌های خبری پیگیری می‌کنیم که بخشی از فرایند جریان‌سازی معاونت سیاسی صداوسیماست. 

معاون سیاسی صداوسیما با اشاره به اینکه همواره رویدادهای تاریخی و روزانه وجود دارند که باید پیگیری و تبیین شوند، اظهار کرد: یکی از راهبردهای معاونت سیاسی در دوره تحول، گسترش تور خبرگیری داخل و خارج از کشور است. در داخل کشور، معاونت خبر در ۳۳ مرکز استان فعالیت دارد و حتی در روستاها نیز خبرنگاران آزاد با این مراکز همکاری می‌کنند. در خارج از کشور نیز از خبرنگاران مقیم، مستقر و آزاد استفاده می‌شود. همچنین در حوزه اخبار خارجی شمار زیادی مترجم داریم که رویدادها و تحولات دنیا را ترجمه می‌کنند. برنامه‌هایی مانند «جهان امروز» در حوزه اخبار بین‌الملل و در حوزه اخبار داخلی تولیداتی مانند «میز اقتصاد»، «گفت‌وگوی ویژه»، «میزگرد»، «استاندار» و… را نیز داریم. 

عابدینی از توجه به استان‌ها و تمرکززدایی در دوره تحول نیز گفت و افزود: ما به‌واسطه حرکت در مسیر تحول، در مناسبت‌های گوناگون مانند روز جهانی قدس یا ۲۲ بهمن فقط روستاها را پوشش نمی‌دهیم، بلکه در این دوره، با برنامه‌ای مانند «استاندار» توجهی مستمر به همه نقاط کشور داریم. همچنین معاونت سیاسی در رویداد ملی «ایرانِ جان» نیز مشارکت دارد و تلاش می‌کند با تولید خبر و گزارش، رویداد را همراهی کند. علاوه‌بر آن از استانداران و چهره‌های سیاسی، اقتصادی و فرهنگی نیز دعوت می‌کنیم که موضوعات را مطرح کنند. 

وی ضمن اشاره به اینکه تحولِ معاونت سیاسی در جنگ تحمیلی ۱۲روزه نیز مؤثر واقع شده است، بیان کرد: یکی از قله‌های عملکردی صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران که توانست توانمندی خودش را به منصه‌ظهور بنشاند در جنگ ۱۲روزه بود. از بامداد ۲۳ خرداد سال ۱۴۰۴، به سرعت توانستیم خودمان را پیدا کنیم و خبرنگاران را بسیج کردیم. شش ماه پیش از دفاع مقدس دوم، ما خودمان را برای اوضاع بحرانی و رویدادهای ناگهانی آماده کرده بودیم و تأثیر این آمادگی را در مدیریت آنتن و قطع نشدن برنامه‌ها مشاهده کردیم. عابدینی ادامه داد: پس از آنکه دشمن صهیونیستی ساختمان شیشه‌ای را هدف قرار داد، معاونت سیاسی تنها معاونتی بود که صف و ستادش توأمان از بین رفت و نیروهای ما که در ساختمان شیشه‌ای تجمیع شده بودند، به‌معنای واقعی فضای کارشان را از دست دادند و استودیوها، اتاق خبر، همه اداره‌های کل معاونت سیاسی و… از بین رفتند، اما خیلی سریع توانستیم خودمان را پیدا کنیم. 

معاون سیاسی صداوسیما یادآوری کرد: مخاطبان بیرون از فضای صداوسیما اصلاً متوجه نشدند که معاونت سیاسی در شرایطی آنتن را حفظ کرده که همه امکاناتش را از دست داده است و بدون وقفه همه بخش‌های خبری مطابق روال عادی پخش شد. صداوسیما با تجهیز خود به نیروهای بسیار متعهد و حرفه‌ای، روایت اول و برتر را در آن روزها به دست گرفت. به نظرم عمل به هدفی که سند تحول دنبال می‌کند، یکی از عوامل موفقیت رسانه ملی در دوران جنگ بود. خوشبختانه معاونت سیاسی به بازدارندگی رسیده و می‌تواند مأموریت‌های خود را در هر حالی محقق کند. 

عابدینی در پاسخ به پرسشی درخصوص یکپارچه‌سازی واحدهای تولید و پخش خبر در ساختمان شیشه‌ای قبل از جنگ ۱۲روزه و تجمیع دوباره واحدها در کنار هم مطابق با سند تحول اظهار کرد: تجمیع به این معنا نیست که همه بخش‌ها به‌صورت فیزیکی در یک جا قرار داشته باشند. در معاونت سیاسی یکی از مباحث موردتأکید، پدافند غیرعامل است. اکنون به وضعی رسیده‌ایم که شبکه خبر داخل سازمان، از چند استودیو برنامه پخش می‌کند. خارج از سازمان نیز در تهران و خارج از تهران استودیوهای متعددی داریم. به‌عنوان نمونه ممکن است یک روز خبر ساعت ۱۴ از یزد روی آنتن برود، یک روز دیگر از گیلان یا خبر ساعت ۱۹  از خوزستان پخش شود و خبر ۲۱ از زابل. 

وی ادامه داد: با اینکه ممکن است مسافت میان تهران و سایر شهرها زیاد باشد، تمهیداتی اندیشیده‌ایم که فاصله به‌معنای تنگنای فعالیت‌های ما نیست و در هر زمانی که اراده کنیم می‌توانیم از هر استودیویی که بخواهیم برنامه پخش کنیم. درحقیقت معاونت سیاسی درعین‌حال که منسجم و تجمیع شده است، به یک نقطه جغرافیایی محدود نیست. 

معاون سیاسی صداوسیما بیان کرد: با روی کار آمدن فناوری‌های نوین ارتباطی، فاصله‌ها معنای گذشته را ندارند و فرقی نمی‌کند که نیروی ما در استودیوی تهران باشد یا در استودیویی هزاران کیلومتر دورتر. مهم‌تر از تجمیع فیزیکی، انتقال سیاست‌ها و اهداف به نیروهاست که هرکدام در یک نقطه جغرافیایی قرار دارند. رسیدن به این نقطه از دستاوردهای دوران تحول است. در دوران دفاع مقدس ۱۲روزه نیز خبرنگاران و گزارشگران ما در سراسر کشور از سیاستی واحد پیروی می‌کردند. این یعنی مدیریت منسجم و حرفه‌ای همکاران، بدون توجه به محل استقرارشان. وی تأکید کرد: ما دنبال تجمیع فکری و حرکتی نیروهایمان هستیم و این اقتضای کار در سپهر رسانه‌ای جدید است. دهه نخست قرن ۲۱ شاهد از بین رفتن زمان و مکان در ارتباطات بودیم و تلفن همراه این امکان را فراهم کرد که در هر زمان و هر نقطه‌ای بتوان با دیگران ارتباط برقرار کرد. از این رو خبر در رسانه ملی نیز در دوره تحول با توجه به سپهر رسانه‌ای نوین، پویاتر، بالنده‌تر و چابک‌تر شده است. عابدینی طرح خبرنگاری خوداتکا یا کوله‌پشتی را یکی دیگر از طرح‌های تحولی معاونت سیاسی دانست و گفت: براساس این طرح، خبرنگار به‌تنهایی رویدادها را پوشش می‌دهد، گزارش را تدوین می‌کند و درنهایت یک محتوای قابل پخش را به آنتن می‌رساند. این طرح ما را به فناوری جدیدی در حوزه رسانه رسانده است. معاونت سیاسی در صداوسیمای جمهوری اسلامی‌پیشتازترین رسانه‌ای است که از خبرنگاری کوله‌پشتی با این حجم استفاده می‌کند. ما حداقل ۵۰ همکار در خبرگزاری داریم که به این سبک خبرنگاری تسلط دارند، این کار را عملی کرده‌اند و در ۱۲ روز جنگ تحمیلی این آموخته‌ها را عملی کردند و ثمره تلاش آن‌ها را روی آنتن دیدیم.