زندگی جهنمی سلمان رشدی پس از حکم امام

باشگاه خبرنگاران جوان - احمد سلمان رشدی نویسنده کتاب آیات شیطانی شاید یکی از خبر سازترین مولفان قرن بیستم باشد، البته نه با کتاب و یا مقاله‌ای که تحسین خوانندگان را بر‌انگیزد،‌ بلکه با نوشته‌ای که خشم یک میلیارد مسلمان را برانگیخت و چنان نفرتی را علیه خود ایجاد کرد که حتی هم اکنون نیز بدون محافظ نمی‌تواند در خیابان قدم بزند. اما چه شد که سلمان رشدی این به اصطلاح مسلمان زاده انگلیسی شنیع ترین روش را برای کسب شهرت انتخاب کرد.آیا این مسئله ریشه در زندگی وی دارد؟

شرارت‌های یک نوجوان

سلمان رشدی در بمبئی هند و در خانواده‌ای مسلمان به دنیا آمد. پدر او بازرگانی هندی بود. رشدی در همان نوجوانی نیز بارقه های شرارت را از خود نشان داد، به طوری که پدر وی نزدیک به سیزده بار به دلیل اعمال رشدی به اداره پلیس احضار شد. رشدی در محیطی سرشار از اندیشه‌های عرفانی متعلق به مکاتب شرقی همچون هندوئیسم رشد کرد و ذهن وی نیز بسیاری از این اندیشه‌ها را جذب کرد. اندیشه‌هایی که به وضوح می‌توان رد آن را در آثار بعدی رشدی دید. در نهایت رشدی مانند اغلب جوانان هندی برای تحصیل راهی انگلستان شد.

علاقه به هم جنس‌گرایی در دوران جوانی

سلمان رشدی برای اقامت درلندن در یک پانسیون که متعلق به خانمی به نام مادام روزا اقامت می‌کند. وی در آنجا با پسری به نام عمر از مصر آشنا شد. سلمان و عمر به اندازه‌ای به هم علاقه‌مند شدند که تصمیم گرفتند با هم ازدواج کنند، ولی هیچ راهی برای این کار در هیچ یک از ادیان و آیین‌ها پیدا نکردند. مادام روزا وقتی فهمید به پدر عمر اطلاع داد. پدر عمر که یک ژنرال مصری بود بعد شنیدن این مطلب عمر را به مصر برد و او هم خودسوزی کرد. سلمان که به خاطرمرگ عمر بسیار ناراحت شده بود تصمیم گرفت به همه‌ی ادیان و مذاهب و عقاید دهن‌کجی کند.

از شرکت در جنبش چپ تا نویسندگی

رشدی در سال ۱۹۶۸، هنگامی که دانشجوی دانشگاه کمبریج بود به جنبشِ چپ پیوست و در تظاهرات دانشجویان علیه جنگ ویتنام شرکت کرد. در همان سال‌ها، تماشای تئاتر در تماشاخانه‌های پیشرو (آوانگارد) لندن، عشق به هنرپیشگی را در او زنده کرد. با این حال در پایان تحصیلاتش در یک آژانس کوچک تبلیغاتی سردبیر شد و نگارش اولین رُمانش را آغاز کرد. این رُمان که درباره‌ی یکی از قدیسین مسلمان بود، توفیق انتشار نیافت و دومین اثرش، مجموعه داستان گریموس نیز مورد پسند منتقدین قرار نگرفت.

اما او مأیوس نشد و پس از پنج سال در سال ۱۹۸۱، رُمان بچه‌های نیمه شب را منتشر کرد. رمانی که پس از انتشار، صفحات مطبوعات انگلستان را به خود اختصاص داد و قصه‌ی استقلال هند است که از زبان مسلمان جوانی حکایت می‌شود. از قضا این رُمان رشدی نیز به این خاطر که در آن خانم گاندی را بیوه لقب داده و از فساد دولت کنونی هند انتقاد کرده است، باعث جنجال فراوانی در هندوستان شد.

حیرت‌آور نیست که در سال ۱۹۸۳ نیز نویسنده که همچنان جهان را با معیار‌های ناشی از عدالت‌طلبی ارزیابی می‌کند، در رُمان شرم با سَبکی که افسانه، واقعیت و تاریخ را در هم می‌آمیزد، شخصیت‌های سیاسی مُعاصر پاکستان را به انتقاد گرفت و از بینظیر بوتو با لقب باکره‌ی تنکه آهنی یاد کرده است. انتشار این رُمان نیز در پاکستان ممنوع شد.

به نظر می‌رسید رشدی قصد دارد تا به هر وسیله و با توهین به هرکسی خود را به شهرت برساند و این بار برای این که عقده‌های دوران جوانی خود را فرو بنشاند، توهین به پیامبر گرامی اسلام را انتخاب کرد.

حق‌الزحمه ۵۰۰ هزار پوندی برای توهین به یک میلیارد انسان

در نهایت سلمان رشدی در سن ۴۱ سالگی رمان آیات شیطانی را به نگارش درآورد. کتابی که با الهام از یک روایت مجعول شدید‌ترین توهین‌ها به رسول اکرم (ص) انجام داد. «آیات شیطانی» (ترجمه عبارت انگلیسی Satanic Verses) رمانی است در ۵۴۷ صفحه (نسخه انگلیسی در چاپ اول) که در تاریخ ۲۶ سپتامبر ۱۹۸۸) توسط انتشارات «وایکینگ» (جزو گروه انتشاراتی «پنگوئن») منتشر شد.

نویسنده این کتاب، «سلمان رشدی» مسلمان هندی‌تباری بود که تبعه «بریتانیای کبیر» محسوب می‌شد و «آیات شیطانی» پنجمین رمان این نویسنده بود. «سلمان رشدی» کتاب مذکور را به سفارش «گیلون ریتکن» (رئیس یهودی انتشارات وایکینگ) با دستمزد بی سابقه ۵۸۰ هزار پوند به رشته تحریر در آورد. حمایت گسترده رسانه‌ای از این کتاب و انتشارآن با تیراژ وسیع در کشور‌های مختلف از همان ابتدا حمایت محافل پشت پرده را از انتشار این کتاب را نشان داد.

حکم امام زندگی رشدی را جهنم می‌کند

در نهایت حضرت امام (ره) حکم تاریخی خود را مبنی بر ارتداد سلمان رشدی را صادر کرد، که زندگی رشدی را تبدیل به یک جهنم تمام عیار کرد. رشدی در خاطرات خود با اشاره به روزهای پس از صدور حکم امام می‌گوید: «که بارها مجبور به تغییر محل زندگی خود می‌شود.»

به دلیل فشار ناشی از حکم امام پلیس انگلیس وظیفه حفاظت از رشدی را بر عهده می‌گیرد و همین وضعیت سبب طلاق همسر وی می‌شود.  سلمان رشدی از لحظه صدور حکم امام خمینی (ره) مخفی شد و پلیس انگلیس (اسکاتلندیارد) حفاظت از وی را در مکان‌هائی نامعلوم برعهده گرفت. هزینه‌های محافظت از او در سال بین یک تا ۱۰ میلیون پوند تخمین زده می‌شد؛ در حدی که یکبار شاهزاده چارلز (ولیعهد انگلستان) اعلام کرد: سلمان رشدی سرباری پرخرج برای مالیات دهندگان انگلیسی است. همچنین شرکت هواپیمایی بریتیش ایرویز، حضور رشدی را در هواپیما‌های خود تا سال ۱۹۹۸ ممنوع اعلام کرده بود و شرکت هواپیمایی «ایرکانادا» چند سال پیش سفر رشدی را با پرواز‌های خود غیرممکن اعلام نمود.

سلمان رشدی با وجود خشم جهان اسلام علیه خود، از تجدید چاپ کتاب کفرآمیز خود صرف نظر نکرد و زمانی که انگلستان حاضر به چاپ ارزان قیمت این کتاب (بدون جلد گالینگور و با کاغذ کاهی) نشد، آن را به آمریکا برد و به صورت ارزان قیمت (برای سهولت خرید عمومی آن) به چاپ رساند.

سلمان رشدی در یکی از آخرین کتاب‌های خود، به فلاکت و ذلت پس از انتشار کتاب آیات شیطانی اشاره می‌کند. وی در کتاب خود با اشاره به مجروحیت مترجم ایتالیایی کتابش توسط مسلمانان ایتالیایی تا سر حد مرگ و به هلاکت رسیدن مترجم ژاپنی آیات شیطانی بر اثر حمله مسلمانان ژاپنی، از روز اعدام ناشر نروژی کتابش به این شکل یاد می‌کند: «روزی که ناشر نروژی مورد اصابت گلوله قرار گرفت یکی از بدترین روز‌های عمر من بود.»

او در آن ایام تنها طی ۲۰ روز ۱۳ بار محل خواب خود را تغییر داد. چنان فضای جهنمی بر زندگی او حاکم گردید که همسرش از وی جدا شد و در مطبوعات وی را «فردی بزدل» نامیدند.

گریز به آمریکا

رشدی پس از چند سال برای رهایی از وضعیت موجود در انگلستان به آمریکا می‌گریزد. اما در آنجا نیز مجبور به استفاده ازحفاظت پلیس آمریکا برای مصون ماندن از انتقام مسلمانان می‌شود. او در آمریکا سه کتاب دیگر شامل دلقک شالیمار، جادوگر فلورانس و لوکا و آتش زندگی را منتشر می‌کند و البته در آنجا نیز مورد مرحمت شاهانه انگلیس قرار می‌گیرد و نشان شوالیه را دریافت می‌کند. البته سلمان رشدی حالا نیز مخالفت خود را با دین پنهان نمی‌کند و بارها خواستار جایگزنی دین با ادبیات شده است. هتاکی که حتی اگر در این دنیا طعم مجازات را نچشد، جهنم در انتظار اوست.

اعتراض مسلمانان از انگلستان آغاز می‌شود

اولین موج اعتراضات به انتشار کتاب سلمان رشدی از انگلستان آغاز شد. در اولین اقدام مسلمانان انگلیسی صدها جلد از کتاب آیات شیطانی را در شهر برادفورد انگلیس به آتش کشیدند. لندن نیز دومین شهری بود که شاهد تظاهرات مسلمانان در اعتراض به انتشار این کتاب بود. دانشجویان مسلمان انگلیسی نیز برای مقابله با این حرکت تحرکات وسیعی را آغاز کردند. طی چندین ماه ده‌ها جلسه پرسش و پاسخ در دانشگاه‌های انگلیس برگزار شد. در کنار این برخی دیگر از مسلمانان تلاش کردند تا پیگیری شکایت از سلمان رشدی و ناشر کتاب جلوی انتشار این کتاب را بگیرند. البته تمام این تلاش در برابر اتحاد رسانه‌های سردمداران صهیونیست ناچیز بود.

ده‌ها روزنامه انگلیسی نیز با ارائه نقدهای مثبت از این کتاب خوانندگان خود را به خرید این کتاب تشویق می‌کردند. در نهایت زمانی که هیچ‌کدام از این تدابیر در متوقف کردن خشم مسلمانان موثر واقع نشد، دستگاه امنیت داخلی انگلیس متوسل به برخورد مستقیم شد. ده‌ها دانشجوی مسلمان نیز از این کشور اخراج شدند و برخوردهای دوگانه با مسلمانان به بهانه مقابله با تروریسم افزایش یافت.

دنیای اسلام به پا می خیزد

اولین واکنش کشورهای مسلمان به انتشار کتاب سلمان رشدی اعتراض سفرای کشورهای اسلامی به انتشار این کتاب بود. البته نویسندگان آفریقای جنوبی نیز با احترام به عواطف مسلمانان دعوت بازدید سلمان رشدی از این کشور را پس گرفتند.

در روز ۲۳ بهمن ماه برابر با ۱۲ فوریه ۱۹۸۹، مسلمانان پاکستان در شهر اسلام آباد به تظاهرات پرداخته و ضمن دادن شعارهایى علیه آمریکا و انگلیس و نویسنده کتاب آیات شیطانى، به طرف مرکز فرهنگى آمریکا حرکت کردند. این تظاهرات به برخورد افراد مسلح اجیر شده از درون مرکز فرهنگى آمریکا با تظاهرکنندگان انجامید و باعث قتل ۶ نفر و مجروح شدن بیش از ۱۰۰ نفر گردید. بعد‌ها هرگز مشخص نشد، که این تیر اندازی از سوی چه کسانی بوده است. فرداى همان روز؛ تظاهرات مسلمانان هند علیه نویسنده و ناشران کتاب آیات شیطانی به شهادت یک نفر از سوى نیروهاى مسلح هند منجر شد. اما هنوز حکم آخر در مورد سلمان رشدی صاد نشده بود.

و رشدی به پایان می رسد

حضرت امام (ره) از مدت‌ها قبل این وقایع را دنبال می‌کردند. به طوی که این وقایع بر وضعیت جسمی ایشان نیز فشار می‌آورد. یکی از اعضای تیم پزشکی ایشان نقل می‌کند: «شبی که فردای آن روز، حکم اعدام سلمان رشدی را صادر کردند برای ایشان بسیار شب بحرانی بود؛ که البته ما فهمیدیم: ایشان چند شبی بود خواب نداشتند بسیار بی قرار بودند، دیرتر می‌خوابیدند. تعداد ریتم قلبشان بالا بود. ما پیش خودمان برایمان سؤال پیش آمده بود که چی شده، مشکل چیست؟ حضرت امام در این ساعت از شب باید خواب باشند و نباید قلبشان مثلا بیشتر از ۶۰ تا ۶۵ تا بزند. چطور است که ریتم قلبشان بالاست این نوساناتی که روی دستگاه ایجاد می‌شد، جریان چیست؟

پزشکان هم معاینه می‌کردند و مساله‌ای نبود. بعد از اینکه ایشان فتوای اعدام سلمان رشدی را اعلان کردند تازه ما فهمیدیم که ایشان حدود یک هفته، واقعا اذیت می‌شدند حالا یا مطالعه داشتند یا اینکه بهرحال چه بود، نمی‌دانم ولی بسیار آشفته و مضطرب بودند.»

در نهایت حکم نهایی از سوی ایشان صادر می‌شود. آقای انصای قائم مقام موسسه نشر آثار حضرت امام می‌گوید، در آن روز به حضور امام (ره)رسیده و گفتم: آقا، قضیه این کتاب آیات شیطانی و شهادت مسلمانان را که شنیده‌اید نظرتان چیست؟ امام در پاسخ می‌گویند: من همین الان می‌خواستم به شما بگویم که بروید و به دولت بگویید که فردا را عزای عمومی اعلام کنند.

آقای انصاری راهی ابلاغ فرمان امام به هییت دولت می‌شوند که ناگهان ساعتی بعد رادیوی جمهوری اسلامی ایران اقدام به پخش اعلامیه مهمی از جانب امام می‌نماید.

بسمه تعالی
انا لله وانا الیه راجعون

به اطلاع مسلمانان غیور سراسر جهان می‌رسانم، مولف کتاب آیات شیطانی که علیه اسلام و پیامبر و قرآن تنظیم و چاپ و منتشر شده است، همچنین ناشرین مطلع از محتوای آن محکوم به اعدام می‌باشند. از مسلمانان غیور می‌خواهم تا در هر نقطه که آنان را یافتند، سریعا آنان را اعدام نمایند تا دیگر کسی جرات نکند به مقدسات مسلمین توهین نماید و هرکس در این راه کشته شود، شهید است ان شاء الله. ضمنا اگر کسی دسترسی به مولف کتاب دارد ولی خود قدرت آن را ندارد، او را به مردم معرفی نماید تا به جزای اعمالش برسد.

والسلام علیکم ورحمه الله وبرکاته

روح الله الموسوی الخمینی ۲۵/۱۱/۱۳۶۷

رشدی اگر زاهد زمان شود باید کشته شود

کمی بعد از انتشار این خبر از سوی دفترامام(ره) اطلاعیه‌ای بدین شرح صادر شد: رسانه‌های گروهی استعماری خارجی به دروغ به مسئولین نظام جمهوری اسلامی نسبت می‌دهند که اگر نویسنده کتاب آیات شیطانی توبه کند، حکم اعدام او لغو می‌شود. حضرت امام خمینی (مد ظله) فرموده‌اند: سلمان رشدی اگر توبه کند و زاهد زمان شود بر هر مسلمان واجب است با جان و مال، تمامی هم‌خود را به کار گیرد تا تا او را به درک واصل کند.

حضرت امام اضافه کردند: اگر غیر مسلمانی از مکان او مطلع گردد و قدرت این را داشته باشد تا سریع‌تر از مسلمان او را اعدام نماید، بر مسلمان واجب است آنچه را در قبال این عمل می‌خواهد به عنوان جایزه یا مزد عمل به او بدهند.

با انتشار این فتوا موجی از شور جهان اسام را فرا می‌گیرد و جریان اهانت به اسلام برای همیشه دفن می‌شود.

بازتاب های داخلی و خارجی فتوای امام(ره)

سایر مراجع دینی قم و مشهد در حمایت از این حکم شرعی و اعلام اعتراض به انتشار این کتاب درس‌های خود را تعطیل کردند. آیت‌الله خامنه‌‏ای که آن زمان رئیس‌جمهور بودند، در پیامی رادیویی به تبیین حکم امام (ره) پرداختند و حمایت کامل دولت را از آن اعلام کردند. دولت نیز در همین راستا روز چهارشنبه ۲۶ بهمن ۱۳۶۷ را عزای عمومی اعلام کرد. نمایندگان مجلس شورای اسلامی نیز با صدور بیانیه‌ای از حکم امام حمایت کردند و اقشار مختلف مردم و سایر مسئولان حکومتی نیز به حمایت از این حکم و اعتراض به حمایت انگلیس و آمریکا از اقدام علیه اسلام پرداختند. تظاهرات مردمی در ایران و سایر کشور‏های اسلامی آغاز شد و مسلمانان انگلیس اقدامات اعتراضی خود را گسترش دادند.

وحشت اروپا از فتوای امام با فراخواندن سفرای خود

شاید اولین قدم برای واکنش رسمی را در خصوص کتاب سلمان رشدی را مجلس شورای اسلامی در آن زمان برداشت. واکنشی که در قبال اقدام هتاکانه اتحادیه اروپا در فراخواندن سفرای آنان در اعتراض به حکم امام انجام شد. در آن زمان بنابر تصمیم جامعه اقتصادی اروپا سطح روابط با ایران به پایین‌ترین حد خود تنزل داده شد و در ابتدای اسفند ۶۷، سفرای ۱۲ کشور اروپایی به کشور‌های خود فرا خوانده شدند و هرگونه تماس در سطح بالا با دولت ایران را لغو کردند.

البته دولت ایران نیز متقابلاً سفرای خود را از آن کشورها به ایران فراخواند. در همان زمان امام خمینی(ره) در پیام خویش چنین تأکید نمودند: «... آیات شیطانی کاری است حساب‌شده برای زدن ریشه دین و دین‌داری و در رأس آن اسلام ... استکبار غرب شاید تصور کرده است از این که اسم بازار مشترک و حصر اقتصادی را به میان بیاورد ما درجا می‌زنیم و از اجرای حکم خداوند بزرگ صرف نظر می‌نماییم.»

ایران گلوگاه استعمار پیر را قطع می‌کند

در نهم اسفند، مجلس شورای اسلامی طی جلسه فوق‌العاده‌ای با اعلام یک ضرب‌الأجل یک‌هفته‌ای برای انگلیس، تداوم رابطه سیاسی با دولت انگلیس را به عذرخواهی مقامات انگلیسی و تجدید نظر آنان در مواضع غیر اصولی‌شان نسبت به جهان اسلام و کتاب «آیات شیطانی» مشروط ساخت. بنابر این مصوبه در صورتی که انگلیس در عرض یک‌هفته علیه انتشار آیات شیطانی اعلام موضع نمی‌کرد، روابط سیاسی و دیپلماتیک با آن کشور به‌طور کامل قطع می‌گشت.

دولت انگلیس نیز در یک عقب‌نشینی آشکار اعلام نمود که خواهان قطع روابط با ایران نیست و در تاریخ ۱۳ اسفند، جفری هاو، وزیر خارجه انگلیس بدون مخالفت با تداوم انتشار آیات شیطانی و بدون محکوم کردن اهانت به مقدسات مسلمانان، اعلام کرد که این کشور به اسلام احترام می‌گذارد و خود را از ماجرای انتشار آیات شیطانی جدا می‌داند.

اما چون این اظهارات و موضع‌گیری‌ها فاقد عذرخواهی رسمی و علنی لندن از مسلمانان بود، در تاریخ ۱۶ اسفند ۶۷ وزارت امور خارجه ایران طی بیانیه‌ای در پایان مهلت یک‌هفته‌ای به دولت انگلیس برای اصلاح مواضع خود در قبال کتاب موهن آیات شیطانی، به علت عدم تحقق خواسته مجلس شورای اسلامی، قطع کامل روابط سیاسی ایران با انگلیس را اعلام کرد.

اروپا تسلیم می‌شود

با اینکه جامعه اقتصادی اروپا تلاش فراوانی را برای برگرداندن نظر دولت ایران انجام دادند، اما در نهایت با استقامت نظام آن‌ها مجبور شدند، از موضع خود عقب‌نشینی کنند و سفرای خود را به ایران بازگردانند. گرچه سردی روابط ایران با بریتانیا و حتی اتحادیه اروپا تا ۱۰ سال ادامه یافت. البته رسانه‌های اروپایی تلاش کردند که نشان دهند که اعتبار این حکم با رحلت حضرت امام باطل می‌شود، اما مقام معظم رهبری با تاکید بر وجوب اجرای این حکم این سناریوی کشور‌های غربی را برهم زدند.

عقب نشینی دولت اصلاحات

با به قدرت رسیدن اصلاح طلبان، دولت خاتمی که به دنبال برقراری رابطه بین ایران و کشورهای اروپایی برآمد و برای این کار ابتدا از تخطئه حکم حضرت امام آغاز کرد.

در ملاقات وزیران امور خارجه وقت ایران و بریتانیا در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل سال ۱۹۹۸ میلادی، کمال خرازی، وزیر امور خارجه وقت ایران در آن سال اعلام کرد که دولت جمهوری اسلامی ایران نه قصد دارد زندگی نویسنده آیات شیطانی را تهدید کند و نه هیچوقت فعالیتی برای این کار کرده است. این اظهارات و گفت‌وگوهای دوجانبه سبب شد روابط ایران و بریتانیا دوباره به سطح سفیر ارتقا یابد و بخشی از نگرانی‌های غرب مرتفع شود. در کنار مطبوعات و نشریات اصلاح‌طلبان تلاش کردند پایه‌های فقهی این جریان را زیر سئوال ببرند، تلاش‌هایی که در خارج با رهبری مایک لدین صهیونیست شناخته شده پیگیری شد. با شدت گرفتن حملات بر علیه این فتوا مقام معظم رهبری بار دیگر این فتوا را تایید کرد.

رهبری حرف آخر را می‌زند

ایشان در پیام حج خود، بار دیگر سلمان رشدی را مرتد و مهدور الدم خواندند که بیشتر تحلیلگران، این توصیف را به معنای تجدید فتوای آیت الله خمینی ارزیابی کردند. در کنار این حسن قشقاوی سخنگوی وزارت امور خارجه ایران در نشست خبری خود در بهمن ماه سال ۸۶ در پاسخ به این پرسش که «آیا فتوای آیت الله خمینی در باره سلمان رشدی پابرجاست؟» گفت که مکانیزم فتوای شرعی با مکانیزم تصمیم سیاسی متفاوت است و فتوای شرعی تا زمانی که لغو نشود پابرجا است.

شوالیه شیطان

سلمان رشدی، نویسنده هندی‌تبار بریتانیایی، با داشتن ۱۱ کتاب و دریافت دست کم چهار جایزه معتبر ادبی، در ژوئن سال ۲۰۰۷ میلادی از سوی ملکه الیزابت دوم، لقب شوالیه گرفت که باعث شد او بار دیگر در مرکز توجه‌ها قرار بگیرد. اعطای این لقب، واکنش‌هایی را در کشورهایی به دنبال داشت که پیش از آن به انتشار کتاب آیات شیطانی اعتراض کرده بودند. مقامات ایرانی هم در این دسته قرار داشتند. از جمله غلامعلی حداد عادل، رئیس وقت مجلس شورای اسلامی ایران اعلام کرد که اقدام بریتانیا در دادن این لقب به سلمان رشدی، بی‌جواب نخواهد ماند.

پایان مظلومیت اسلام

به نظر می‌رسد تمام تحولاتی که در عرصه روابط بین‌الملل در مورد فتوای امام رخ داد، این حکم سبب شد تا مظلومیت مقدسات اسلام در عرصه بین‌الملل به پایان برسد. در حقیقت این فتوا از نظر بین‌المللی، در مجموع، هزینه اهانت یا چیزی را که اهانت به ادیان تلقی می‌شود، برای نویسندگان، روزنامه‌نگاران و کسانی که بازیچه شیطان هستند،‌ را بالا برد.
به تدریج صدای اعتراضات مسلمان نسبت به انتشار این کتاب بلند شد و عده‌ای از مسلمانان در شهر برادفورد صدها نسخه از این کتاب را به آتش کشیدند. در سایر کشورهای مسلمان نیز از جمله در پاکستان و هند اعتراض خود را با تظاهرات‌های گسترده نشان دادند که به کشته شدن چندین تن انجامید.

منبع: کافه تاریخ