تلکابین یاسوج؛ رؤیای معلق «پایتخت طبیعت ایران» در میان وعده‌ها و بلاتکلیفی‌ها

به گزارش خبرنگار گروه استان‌های خبرگزاری دانشجو، شهر یاسوج به‌عنوان مرکز استان کهگیلویه و بویراحمد و یکی از مهم‌ترین مقاصد طبیعت‌گردی جنوب غرب کشور، سال‌هاست با عنوان «پایتخت طبیعت ایران» شناخته می‌شود، شهری که جنگل‌های انبوه بلوط، رودخانه‌های خروشان، آبشارها، ارتفاعات زاگرس و آب‌وهوای معتدل آن، ظرفیت‌های کم‌نظیری برای توسعه گردشگری ایجاد کرده است و با وجود این ظرفیت‌های طبیعی، زیرساخت‌های گردشگری یاسوج همواره با چالش‌هایی جدی مواجه بوده‌اند؛ یکی از شاخص‌ترین این چالش‌ها، پروژه تلکابین پارک جنگلی یاسوج است، طرحی که بیش از یک دهه از آغاز آن می‌گذرد اما همچنان به بهره‌برداری نرسیده و به نمادی از پروژه‌های نیمه‌تمام گردشگری در استان تبدیل شده است.

شکل‌گیری ایده تلکابین در یاسوج

ایده احداث تلکابین در پارک جنگلی یاسوج، نخستین‌بار در نیمه دوم دهه ۱۳۸۰ و هم‌زمان با افزایش توجه به صنعت گردشگری در استان مطرح شد.

مسئولان وقت، با هدف بهره‌برداری بهتر از ظرفیت‌های طبیعی پارک جنگلی یاسوج و ایجاد یک جاذبه شاخص گردشگری، مطالعات اولیه این پروژه را آغاز کردند. موقعیت جغرافیایی خاص پارک جنگلی، قرار گرفتن آن در دامنه ارتفاعات مشرف به شهر و چشم‌انداز گسترده‌ای که از فراز این ارتفاعات به شهر و طبیعت اطراف وجود دارد، مهم‌ترین دلایل انتخاب این منطقه برای اجرای پروژه تلکابین عنوان شد.

بر اساس طرح اولیه، تلکابین یاسوج قرار بود مسیری چند کیلومتری را از محدوده ورودی پارک جنگلی تا ارتفاعات بالادست طی کند و گردشگران را بدون آسیب‌زدن به بافت طبیعی منطقه، به نقاط مرتفع و دیدنی برساند. 

این طرح از همان ابتدا به‌عنوان یکی از پروژه‌های بزرگ و اثرگذار گردشگری استان معرفی شد، پروژه‌ای که می‌توانست یاسوج را در ردیف شهرهای دارای تلکابین گردشگری کشور قرار دهد.

آغاز رسمی پروژه و وعده‌های اولیه

پس از سال‌ها بحث، بررسی و رفت‌وآمدهای اداری، سرانجام پروژه تلکابین پارک جنگلی یاسوج در اوایل دهه ۱۳۹۰ وارد فاز اجرایی شد. در زمان کلنگ‌زنی، مسئولان استانی و سرمایه‌گذار پروژه، از این طرح به‌عنوان یکی از مهم‌ترین پروژه‌های گردشگری جنوب کشور یاد کردند و وعده دادند که تلکابین یاسوج در مدت‌زمانی کوتاه به بهره‌برداری خواهد رسید.

در آن زمان اعلام شد که با تکمیل این پروژه، علاوه بر افزایش چشمگیر جذب گردشگر، صدها فرصت شغلی مستقیم و غیرمستقیم برای جوانان استان ایجاد می‌شود. همچنین مسئولان تأکید داشتند که تلکابین می‌تواند به موتور محرک توسعه سایر بخش‌های گردشگری از جمله هتل‌سازی، بوم‌گردی، صنایع‌دستی و خدمات گردشگری در یاسوج تبدیل شود.

روند اجرا/آغاز کند یک مسیر طولانی

با شروع عملیات اجرایی، بخشی از فعالیت‌ها شامل آماده‌سازی مسیر، اجرای فونداسیون پایه‌ها و برخی اقدامات زیرساختی انجام شد. 

با این حال، از همان سال‌های ابتدایی، نشانه‌هایی از کندی روند اجرا نمایان شد. پروژه‌ای که قرار بود در مدت کوتاهی به بهره‌برداری برسد، به‌تدریج وارد چرخه‌ای از توقف، وعده‌های تکراری و بلاتکلیفی شد.

بر اساس اظهارات مسئولان مختلف در سال‌های بعد، مشکلات مالی، ناهماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی، مسائل مربوط به تأمین تسهیلات بانکی و اختلاف‌نظرها درباره نحوه اجرای پروژه، از جمله مهم‌ترین دلایل کندی و توقف مکرر طرح تلکابین یاسوج بوده‌اند. در مقاطعی اعلام شد که بخشی از تجهیزات پروژه خریداری شده اما به دلیل مشکلات مالی امکان نصب و ادامه کار وجود ندارد.

چالش‌های مالی، گره اصلی پروژه

یکی از مهم‌ترین و تکرارشونده‌ترین مشکلات پروژه تلکابین پارک جنگلی یاسوج، مسائل مالی و اعتباری بوده است. سرمایه‌گذار پروژه در سال‌های مختلف بارها اعلام کرده که عدم همکاری بانک‌ها در پرداخت کامل تسهیلات و افزایش هزینه‌ها، ادامه کار را با مشکل مواجه کرده است. از سوی دیگر، برخی مسئولان استانی نیز معتقدند که سرمایه‌گذار به تعهدات مالی خود به‌طور کامل عمل نکرده و همین موضوع باعث ایجاد وقفه در پروژه شده است.

نوسانات شدید نرخ ارز در سال‌های اخیر نیز مزید بر علت شده و هزینه تأمین تجهیزات خارجی تلکابین را چند برابر کرده است. این موضوع باعث شد که برآوردهای اولیه مالی پروژه عملاً کارایی خود را از دست بدهند و نیاز به تأمین منابع مالی جدید مطرح شود، موضوعی که تاکنون به نتیجه مشخصی نرسیده است.

مسائل زیرساختی و اداری

علاوه بر مشکلات مالی، پروژه تلکابین یاسوج با چالش‌های زیرساختی و اداری نیز روبه‌رو بوده است. تأمین برق، آب، گاز و راه دسترسی مناسب به ایستگاه‌های تلکابین، از جمله مسائلی است که بارها از سوی مسئولان مطرح شده است. 

همچنین برخی کارشناسان محیط‌زیست نسبت به نحوه اجرای پروژه و احتمال آسیب به پوشش گیاهی منطقه هشدار داده‌اند و خواستار رعایت دقیق ضوابط زیست‌محیطی شده‌اند.

اگرچه مسئولان بارها اعلام کرده‌اند که اجرای تلکابین با کمترین آسیب به طبیعت انجام خواهد شد، اما همین حساسیت‌ها نیز در برخی مقاطع باعث توقف یا کندی روند اخذ مجوزها شده است.

واکنش افکار عمومی و مطالبه مردم

تلکابین پارک جنگلی یاسوج در طول سال‌های گذشته، بارها به یکی از مطالبات اصلی شهروندان یاسوج تبدیل شده است. مردم و فعالان گردشگری معتقدند که تکمیل این پروژه می‌تواند نقش مهمی در رونق اقتصادی شهر و افزایش ماندگاری گردشگران داشته باشد. در مقابل، طولانی‌شدن روند اجرا و تکرار وعده‌های بی‌نتیجه، باعث افزایش نارضایتی عمومی شده است.

در شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌های محلی، تلکابین یاسوج گاه به‌عنوان نمونه‌ای از پروژه‌های نیمه‌تمام و مدیریت‌نشده مطرح می‌شود؛ پروژه‌ای که هرچند بارها درباره آن صحبت شده، اما نتیجه ملموسی برای مردم نداشته است.

موضع مسئولان و چشم‌انداز آینده

مسئولان استانی در سال‌های اخیر بارها تأکید کرده‌اند که تکمیل پروژه تلکابین یاسوج همچنان در اولویت برنامه‌های توسعه گردشگری استان قرار دارد. به گفته آن‌ها، در صورت رفع مشکلات مالی و تعیین تکلیف سرمایه‌گذار، امکان فعال‌سازی دوباره پروژه وجود دارد. همچنین اعلام شده که دولت آمادگی دارد در قالب تسهیلات و حمایت‌های قانونی، به تکمیل این طرح کمک کند.

با این حال، کارشناسان معتقدند که آینده تلکابین یاسوج بیش از هر چیز به تصمیم‌گیری قاطع، شفافیت مالی و هماهنگی واقعی میان دستگاه‌های اجرایی و سرمایه‌گذار وابسته است. بدون این عوامل، احتمال تکرار توقف‌ها و بلاتکلیفی‌ها همچنان وجود خواهد داشت.

پروژه تلکابین پارک جنگلی یاسوج، امروز فراتر از یک طرح گردشگری، به نمادی از چالش‌های توسعه در استان کهگیلویه و بویراحمد تبدیل شده است. طرحی که با امیدهای فراوان آغاز شد، اما در مسیر اجرا با مشکلات متعدد مالی، اداری و مدیریتی روبه‌رو گردید. در شرایطی که یاسوج برای بهره‌برداری از ظرفیت‌های طبیعی خود بیش از هر زمان دیگری به زیرساخت‌های گردشگری نیاز دارد، تعیین تکلیف این پروژه می‌تواند آزمونی جدی برای مدیریت توسعه گردشگری در استان باشد.

آیا تلکابین پارک جنگلی یاسوج بالاخره به سرانجام خواهد رسید یا همچنان در فهرست پروژه‌های نیمه‌تمام باقی می‌ماند؟