احمدوند: کسب رتبه چهارم جهان در تدوین استاندارد‌های بین‌المللی با انتشار ۱۳ استاندارد

به گزارش خبرنگار دانشگاه خبرگزاری دانشجو؛ عماد احمدوند، دبیر ستاد توسعه فناوری‌های نانو و میکرو، در نشستی تخصصی با محوریت استانداردسازی، بر اهمیت این مفهوم در مسیر تجاری‌سازی فناوری و توسعه نوآوری تأکید کرد.

وی با اشاره به تجربه‌های دو دهه گذشته در حوزه توسعه فناوری گفت: در سال‌های اخیر جلسات و تعاملات متعددی برای انتقال مفاهیم تخصصی به جامعه علمی و نوآوری کشور برگزار شده است. موضوع اصلی نشست حاضر، مفهوم «استانداردسازی» و نقش آن در بهره‌گیری از تجربیات ملی و توسعه فناوری‌ها در چارچوب سیاست‌های معاونت علمی است.

ضرورت هم‌زبانی علمی و ارتقای آگاهی تخصصی

احمدوند با بیان اینکه استانداردسازی در کشور هنوز به‌طور گسترده شناخته نشده است، افزود: حتی در جامعه نخبگانی نیز شناخت کافی نسبت به اهمیت، سازوکار‌ها و فرآیند‌های اجرای استاندارد‌ها وجود ندارد. از این رو، ارتقای آگاهی تخصصی در جامعه علمی و نظام نوآوری کشور، یکی از نقش‌های مهم فعالان این حوزه است.

به گفته وی، گرچه تصور می‌شود فعالان حوزه نوآوری از سیاست‌گذاران تا پژوهشگران، فناوران، شرکت‌های دانش‌بنیان و نهاد‌های تنظیم‌گر با موضوع استاندارد آشنا هستند، اما تجربه نقش‌آفرینی گسترده در تدوین استاندارد‌های بین‌المللی در کشور محدود بوده است.

پیشگامی ایران در استاندارد‌های بین‌المللی نانو

دبیر ستاد توسعه فناوری‌های نانو و میکرو با اشاره به سابقه ایران در این حوزه اظهار کرد: از سال ۱۳۸۵، ایران عضو کمیته بین‌المللی استانداردسازی فناوری نانو در سازمان بین‌المللی استانداردسازی (ISO) است و طی حدود ۲۰ سال گذشته پروژه‌های متعددی در این کمیته دنبال شده است.

او ادامه داد: تاکنون ۱۳ پروژه استانداردسازی با فرآیندی حدود سه‌ونیم تا چهار ساله به انتشار استاندارد‌های بین‌المللی منجر شده‌اند؛ دستاوردی که ایران را به عنوان چهارمین کشور جهان در تدوین استاندارد‌های بین‌المللی فناوری نانو معرفی می‌کند.

فرآیند تدوین استاندارد‌های بین‌المللی

احمدوند توضیح داد که برای هر پروژه، یک تیم تخصصی به رهبری یک متخصص تشکیل می‌شود. این فرآیند شامل ارائه پیشنهاد به ISO، جلب نظر کشور‌های عضو، تدوین متن، دریافت بازخورد‌ها و در نهایت انتشار استاندارد است.

وی تأکید کرد: متخصصانی که مدیریت پروژه‌های تدوین استاندارد را بر عهده دارند، علاوه بر فعالیت پژوهشی، تجربه تولید محصول در حوزه مربوطه را نیز دارا هستند و با تعیین مرز‌های اندازه‌گیری و مفاهیم در مقیاس نانو، دستورالعمل‌هایی قابل استفاده برای سایر کشور‌ها ارائه می‌دهند.

ارزش تجربه‌های ملی در همکاری‌های بین‌المللی

به گفته دبیر ستاد، شنیدن تجربه مدیران پروژه‌های استانداردسازی می‌تواند برای سطوح مختلف علمی و اجرایی ارزشمند باشد؛ چراکه این فرآیند شامل تبدیل یک مفهوم علمی به استاندارد، دفاع از آن، تشکیل تیم‌های داخلی و بین‌المللی و مدیریت همکاری میان کشور‌ها با دیدگاه‌های متفاوت است.

او افزود: در نشست امروز، تجربه‌های عملی تدوین استاندارد در حوزه‌های مختلف فناوری نانو  از ترمینولوژی و مفاهیم پایه تا کاربرد‌ها و ایمنی مورد بررسی قرار می‌گیرد؛ تجربه‌ای که نشان‌دهنده توانمندی ملی در این حوزه و لزوم تداوم تلاش برای ارتقای جایگاه کشور در نظام استانداردسازی جهانی است.

عماد احمدوند، دبیر ستاد توسعه فناوری‌های نانو و میکرو، با اشاره به گستردگی حوزه فناوری در ایران گفت: این حوزه طیفی وسیع از مفاهیم پایه، موضوعات ایمنی و کاربرد‌های متنوع را دربر می‌گیرد و برنامه کشور در مسیر توسعه فناوری، تداوم و تقویت نقش‌آفرینی در تدوین استاندارد‌های بین‌المللی است.

توسعه مشارکت متخصصان و استاندارد‌های در دست تدوین

وی با بیان اینکه در سال گذشته متخصصان جدیدی به فرآیند تدوین استاندارد افزوده شده‌اند، اظهار کرد: در حال حاضر سه استاندارد در مرحله تدوین قرار دارند که پیشنهاد آنها ارائه شده و فرآیند دریافت بازخورد از کشور‌های عضو در حال انجام است. علاوه بر این، چندین استاندارد دیگر نیز در مرحله تصویب قرار دارند که پس از طی فرآیند‌های لازم ممکن است به‌عنوان پروژه‌های رسمی تدوین وارد چرخه سه‌ساله استانداردسازی شوند.

احمدوند افزود: عملکرد متخصصان ایرانی در سال ۲۰۲۴ نسبت به سال قبل رشد داشته و این موضوع نشان‌دهنده افزایش تلاش و مشارکت جامعه علمی کشور در این عرصه است.

دبیر ستاد توسعه فناوری‌های نانو و میکرو از متخصصان حوزه‌های کاربردی اولویت‌دار دعوت کرد تا در تدوین استاندارد‌ها مشارکت کنند. این حوزه‌ها شامل آب، کشاورزی و سلامت (تشخیص و درمان)؛ امنیت غذایی به گفته وی، حضور فعال متخصصان در این حوزه‌ها می‌تواند نقش ایران را در سازمان‌های بین‌المللی استانداردسازی تقویت کند.

جایگاه جهانی ایران در استانداردسازی فناوری نانو

احمدوند تأکید کرد: ایران در تدوین استاندارد‌های بین‌المللی فناوری نانو جایگاه چهارم جهان را دارد و تاکنون ۱۳ استاندارد با راهبری ایران منتشر شده و پروژه‌های دیگری نیز در دست تدوین است.

او یادآور شد ایران از سال ۱۳۸۵ عضو کمیته بین‌المللی استانداردسازی فناوری نانو در سازمان بین‌المللی استانداردسازی (ISO) است و طی دو دهه گذشته نقش فعالی در این کمیته ایفا کرده است.

احمدوند یکی از کارکرد‌های اصلی استاندارد‌ها را ایجاد اطمینان نسبت به کیفیت دانست و گفت: این کیفیت هم شامل فرآیند‌های پژوهشی و هم محصولات فناورانه می‌شود.

وی افزود: یکی از کارکرد‌های مهم و کمتر دیده‌شده استانداردها، تعیین مرز‌های ورود به بازار است. کشور‌های پیشرو با تعریف شاخص‌های ارزیابی کیفیت، معیار‌هایی تعیین می‌کنند که می‌تواند بر رقابت‌پذیری دیگر کشور‌ها تأثیر بگذارد.

او توضیح داد: کشور‌هایی که در تدوین استاندارد‌ها نقش ندارند، ناچارند از معیار‌هایی تبعیت کنند که دیگران تعیین کرده‌اند؛ در حالی که مشارکت فعال در تدوین استاندارد‌ها به کشور‌ها امکان می‌دهد از منافع ملی و شرکت‌های داخلی خود محافظت کنند و مانع ایجاد محدودیت‌های ناعادلانه برای ورود به بازار‌های جهانی شوند.

به گفته دبیر ستاد، استانداردسازی یکی از ابزار‌های مهم رقابت اقتصادی در عرصه فناوری است. تقویت شرکت‌های ایرانی از نظر فنی و کسب‌وکاری و همچنین حضور آنها در فرآیند تدوین استاندارد‌های بین‌المللی، می‌تواند زمینه دستیابی به سهم بیشتر از بازار‌های جهانی را فراهم کند.

او در پایان تأکید کرد: نگاه کشور بر این است که شرکت‌های فناور ایرانی تقویت شوند و از طریق حضور فعال در مجامع بین‌المللی و مشارکت در تعیین معیار‌های ورود به بازار، از منافع ملی و توان رقابتی خود محافظت کنند.