سفر مودی به اراضی اشغالی و چرخش هند از سیاست ضد استعماری

به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری دانشجو؛ هند در یک دهه گذشته تا حد زیادی در برابر نقض قطعنامه‌های سازمان ملل از سوی رژیم اسرائیل و جنگی که به‌عنوان نسل‌کشی در غزه توصیف می‌شود سکوت کرده است؛ سکوتی که آن را ناشی از رویکردی ایدئولوژیک در دوران حاکمیت حزب راست‌گرای افراطی و ملی‌گرای هندو «بهاراتیا جاناتا» و گسترش روابط با تل‌آویو می‌دانند.

نشریه پیپلز دیسپچ در گزارشی به ابعاد سفر نخست‌وزیر هند، نارندرا مودی، به اسرائیل برای دیدار با همتای اسرائیلی‌اش بنیامین نتانیاهو پرداخته است؛ سفری که در حالی انجام شدکه رژیم اسرائیل به‌دلیل ادامه جنگ در غزه و لبنان و نقض آشکار توافق‌های آتش‌بس با محکومیت گسترده بین‌المللی روبه‌روست. این گزارش همچنین به تغییر سیاست خارجی هند از حمایت فعال از تشکیل کشور مستقل فلسطین به فاصله گرفتن از هرگونه اقدام عملی در این مسیر اشاره می‌کند.

سکوت در برابر جنگ غزه

اگرچه هند همچنان به‌صورت رسمی از تشکیل کشور مستقل فلسطین حمایت می‌کند، اما طی دهه گذشته تا حد زیادی در برابر نقض قطعنامه‌های سازمان ملل از سوی رژیم اسرائیل و نسل‌کشی در غزه، سکوت اختیار کرده است.

مودی در سفر خود به اسرائیل با بنیامین نتانیاهو دیدار کرد، در کنست سخنرانی داشت و توافق‌هایی را امضا کرد که همکاری‌های امنیتی دو طرف را تقویت می‌کند. این نخستین سفر یک نخست‌وزیر هند به اسرائیل از سال ۲۰۱۷ به‌شمار می‌رود.

این سفر با مخالفت شدید احزاب مخالف، گروه‌های جامعه مدنی هند و برخی اعضای کمیته دائمی امور خارجی پارلمان هند مواجه شد. منتقدان درباره اهداف و زمان‌بندی این سفر در شرایطی که اسرائیل با محکومیت گسترده به‌دلیل ادامه جنگ در غزه و لبنان روبه‌روست، ابراز تردید کردند.

آمار رسمی قربانیان در غزه از ۷۰ هزار نفر فراتر رفته است؛ هرچند بسیاری معتقدند رقم واقعی بالاتر است و همچنان روزانه افزایش می‌یابد. میلیون‌ها نفر نیز در غزه، لبنان و سوریه در پی حملات مداوم اسرائیل طی دو سال و نیم گذشته آواره شده‌اند. هم‌زمان، اسرائیل تلاش‌های خود برای الحاق کرانه باختری را تشدید کرده و تهدید به ورود به جنگی دیگر با ایران کرده است.

در همین چارچوب، هند در ابتدای هفته جاری به شهروندان خود هشدار داد فوراً ایران را ترک کنند؛ زیرا هرگونه حمله احتمالی آمریکا می‌تواند به جنگی منطقه‌ای گسترده منجر شود. ایران نیز اعلام کرده در صورت حمله، اسرائیل و سایر تأسیسات نظامی آمریکا در منطقه اهداف مشروع خواهند بود.

از ضد استعمار تا نزدیکی به صهیونیسم

سازمان «مردم هند در همبستگی با فلسطین» که متشکل از انجمن‌ها، سازمان‌های مدنی و احزاب سیاسی است، هفته گذشته در چند شهر هند علیه سفر مودی تظاهرات برگزار کرد و نزدیکی فزاینده کشور به اسرائیل و فاصله گرفتن از تعهدات تاریخی ضد استعماری را محکوم کرد.

هند از جمله معدود کشورهایی بود که در سال ۱۹۴۷ علیه طرح تقسیم فلسطین در سازمان ملل رأی داد و به‌جای آن پیشنهاد تشکیل کشوری فدرال با خودمختاری مناطق یهودی و عربی را مطرح کرد. این موضع‌گیری اندکی پس از استقلال هند از استعمار بریتانیا اتخاذ شد.

هند همچنین از نخستین کشورهایی بود که سازمان آزادی‌بخش فلسطین را به‌عنوان نماینده قانونی و مشروع مردم فلسطین به رسمیت شناخت. این سازمان در سال ۱۹۷۴ یکی از نخستین نمایندگی‌های دیپلماتیک خود را در هند افتتاح کرد. در سال ۱۹۸۸ نیز هند از نخستین کشورهای غیرعرب بود که دولت فلسطین را به رسمیت شناخت و برای دهه‌ها از برقراری روابط رسمی با اسرائیل خودداری کرد.

هند اگرچه در سال ۱۹۵۰ اسرائیل را به‌رسمیت شناخت، اما روابط دیپلماتیک رسمی میان دو کشور تا ژانویه ۱۹۹۲ و پس از پایان جنگ سرد برقرار نشد؛ زمانی که هند از سیاست عدم تعهد فاصله گرفت و رویکردی اقتصادی و خارجی نزدیک‌تر به ایالات متحده در پیش گرفت.

با روی کار آمدن نخستین دولت ائتلاف «ائتلاف ملی دموکراتیک» به رهبری حزب بهاراتیا جاناتا در سال ۱۹۹۸، روابط هند و اسرائیل سرعت گرفت و هند به یکی از بزرگ‌ترین خریداران تجهیزات نظامی اسرائیل در جهان تبدیل شد.

پرابیر پورکایاستا، روزنامه‌نگار و بنیان‌گذار پایگاه NewsClick، تقویت روابط با اسرائیل در دوران حاکمیت حزب بهاراتیا جاناتا را «تعهدی ایدئولوژیک» توصیف کرده است؛ امری که به گفته او، استقبال آشکار از اسرائیل و مواضع صهیونیستی آن از زمان به قدرت رسیدن مودی در سال ۲۰۱۴ را توضیح می‌دهد.

استقبال آشکار از رژیم صهیونیستی

اگرچه هند همچنان از «راه‌حل دو دولتی» حمایت می‌کند و گاه از تعهد خود به حقوق بین‌الملل و منشور سازمان ملل سخن می‌گوید، اما به‌طور فزاینده‌ای از اقداماتی که می‌تواند به تحقق این هدف کمک کند فاصله گرفته است.

در دوران مودی، هند تا حد زیادی درباره جنگ غزه سکوت کرده، اقدامات اسرائیل در کرانه باختری و قدس را نادیده گرفته و در رأی‌گیری درباره بسیاری از قطعنامه‌هایی که خواستار آتش‌بس یا محکومیت اقدامات اسرائیل بوده‌اند، رأی ممتنع داده است.

دولت مودی حتی از محکوم کردن حملات یک‌جانبه رژیم اسرائیل به ایران در ژوئن سال گذشته خودداری کرد و تنها به ابراز «نگرانی» بسنده نمود.

در حال حاضر، هند روابط راهبردی بسیار نزدیکی با اسرائیل برقرار کرده و چندین شرکت صنایع دفاعی هند پروژه‌های مشترکی با شرکت‌های اسرائیلی برای تولید تجهیزات نظامی در داخل هند راه‌اندازی کرده‌اند. هند اکنون دومین شریک تجاری بزرگ اسرائیل در آسیاست و حجم مبادلات دو کشور در سال گذشته از ۶.۵ میلیارد دلار فراتر رفت.

پس از ۷ اکتبر ۲۰۲۳ و لغو مجوز کار حدود ۱۵۰ هزار کارگر فلسطینی از کرانه باختری و غزه توسط اسرائیل، هند به یکی از مهم‌ترین تأمین‌کنندگان نیروی کار برای اسرائیل تبدیل شد و هزاران شهروند هندی جایگزین کارگران فلسطینی شدند.

حتی در بحبوحه جنگ جاری در غزه، زمانی که برخی وزیران اسرائیلی مانند بتسلئیل اسموتریچ با تحریم‌هایی از سوی برخی متحدان اروپایی مواجه شدند و دادگاه کیفری بین‌المللی حکم بازداشت صادر کرد، هند در سال گذشته از اسموتریچ برای امضای توافق‌های تجاری و سرمایه‌گذاری استقبال کرد.

انتقاد احزاب مخالف

احزاب چپ‌گرای هند، روابط دفاعی و راهبردی رو به گسترش با اسرائیل را به معنای حمایت از اشغال، تبعیض نژادی و نسل‌کشی در فلسطین می‌دانند.

ام. ای. بیبی، دبیرکل حزب کمونیست هند، سفر مودی به اسرائیل در بحبوحه جنگ غزه را «خیانت به میراث ضد استعماری هند» و حمایت تاریخی آن از حق تعیین سرنوشت فلسطینیان توصیف کرد و آن را «اتحادی شوم میان مودی و نتانیاهو» خواند.

جیرام رامش، وزیر پیشین و مسئول ارتباطات حزب کنگره ملی هند نیز سیاست‌های دولت مودی در قبال فلسطین را «ریاکارانه» دانست و گفت سفر او به اسرائیل نشان می‌دهد انتقادهای جهانی هیچ تأثیری بر رویکرد دولت هند نداشته است.