ایران با ۳۰۰ روز آفتابی همچنان وابسته به سوخت‌های فسیلی است

ساسان صفریان در گفت‌وگو با ایسنا با تأکید بر ضرورت گذار از سوخت‌های فسیلی به انرژی‌های تجدیدپذیر اظهار کرد: سالیان سال است که دنیا به این نتیجه رسیده باید به سمت انرژی‌های خورشیدی حرکت کند و استفاده از انرژی‌های فسیلی را کاهش دهد. سوخت‌های فسیلی علاوه بر اینکه به شکل نادرستی مصرف و عملاً هدر می‌روند، می‌توانند در پالایشگاه‌ها به موادی با ارزش افزوده بالاتر برای زندگی و صنایع پایین‌دستی تبدیل شوند، اما متأسفانه بخش عمده آن‌ها سوزانده می‌شود و مستقیماً وارد هوا و جو شده و عامل بروز بسیاری از بیماری‌هایی است که امروز در کشور شاهد آن هستیم.

وی افزود: سوخت‌های فسیلی نه‌تنها آلاینده و سرطان‌زا هستند، بلکه ما آن‌ها را به جای تبدیل به محصولات صادرات‌محور و صنعتی، صرف تولید انرژی می‌کنیم؛ چه در نیروگاه‌ها و چه در سایر مراکز مصرف. در حالی که می‌توان گاز را به شکلی مدیریت کرد که آلودگی کمتری ایجاد کند، اما به دلیل ناترازی انرژی، همچنان ناچاریم از سوخت‌های فسیلی استفاده کنیم و نتیجه آن آلودگی هوا و دشوار شدن نفس کشیدن برای خودمان است.

دکترای مدیریت و آینده‌پژوهی انرژی با اشاره به سیاست‌های دولت بیان کرد: هرچند سیاست‌های دولت در این حوزه قوی و پررنگ نبوده، اما حتی همین سیاست‌های کم‌رنگ نیز باید در سال جاری و سال آینده تشدید شود. دیگر نیازی به تصویب قوانین متعدد جدید نیست؛ به‌قدری قانون داریم که دچار نوعی قانون‌زدگی شده‌ایم. به نظر من باید یک معاونت در سطح ریاست‌جمهوری به‌عنوان متولی حوزه انرژی و بهینه‌سازی مصرف سوخت تشکیل شود تا این نابسامانی‌ها را سامان دهد و با برنامه‌ریزی دقیق‌تر، کشور در این حوزه مسیر درستی را طی کند.

صفریان با استناد به اطلس جهانی انرژی تصریح کرد: ایران حدود ۳۰۰ روز آفتابی در سال دارد و به‌ویژه در مناطقی با هوای خنک‌تر می‌توان از راندمان بسیار بالای نیروگاه‌های خورشیدی بهره برد. استان خراسان رضوی از جمله استان‌هایی است که از تابش خورشید بسیار مناسبی برخوردار بوده، شاخص PSH آن نزدیک به شش است و علاوه بر خورشیدی، در برخی مناطق ظرفیت نیروگاه بادی نیز دارد. اگر برنامه‌ریزی مناسبی در این استان انجام شود، می‌توان بیش از ظرفیت‌های فعلی از این پتانسیل‌ها بهره‌برداری کرد. خراسان رضوی می‌تواند یکی از استان‌های سرآمد کشور در حوزه انرژی خورشیدی و بادی باشد و بخش عمده انرژی مصرفی خود را از این طریق تأمین کند.

وی ادامه داد: در حال حاضر کمتر از سه درصد انرژی کشور از منابع تجدیدپذیر تأمین می‌شود. اگر برنامه‌ای مدون و هدفمند داشته باشیم و هر سال این سهم را افزایش دهیم، قطعاً به کاهش گازهای آلاینده واردشده به جو کمک خواهد کرد و مصرف سوخت‌های فسیلی کاهش می‌یابد. این روند هم به بهبود کیفیت هوا منجر می‌شود و هم جایگاه ایران را در رتبه‌بندی‌های جهانی ارتقا می‌دهد.

این آینده‌پژوه انرژی با بیان اینکه انرژی خورشیدی آینده ایران و جهان است، گفت: پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد در آینده بیشترین ظرفیت اشتغال در این حوزه ایجاد خواهد شد. به دلیل ماهیت پدافند غیرعامل و پراکندگی نیروگاه‌ها، فرصت اشتغال برای تعداد زیادی از متخصصان فراهم می‌شود و این حوزه می‌تواند درآمد مناسبی ایجاد کند.

صفریان خاطرنشان کرد: بخش عمده‌ای از سرمایه مردم به شکل دلار و طلا در جامعه در گردش است. اگر دولت بتواند اعتماد عمومی را جلب کند و تضمین دهد که برق تولیدی از انرژی خورشیدی را به‌صورت پایدار خریداری کرده و درآمد آن را بدون مشکل به حساب سرمایه‌گذاران واریز می‌کند، همین سرمایه‌های خانگی می‌تواند به نیروگاه‌های خورشیدی تبدیل شود. در این صورت هر فرد می‌تواند حتی روی پشت‌بام خانه خود صاحب نیروگاه باشد، اما به دلیل ضعف فرهنگ‌سازی و بدعهدی‌های گذشته، این اعتماد شکل نگرفته و مردم سرمایه‌های خود را به حوزه‌هایی می‌برند که خیالشان از حفظ ارزش آن در برابر تورم راحت‌تر است.

وی تأکید کرد: کشور نیازمند یک معاونت راهبردی انرژی و بهینه‌سازی مصرف انرژی است تا برنامه‌ای جامع در حوزه تولید و بهینه‌سازی تدوین کند، از سازمان‌های مرتبط بازخورد بگیرد، میزان اجرای قوانین موجود را ارزیابی کند و با نظارت و اعمال نفوذ بیشتر، اجرای این قوانین را تضمین کند.

این کارشناس انرژی در ادامه به چالش‌های شبکه برق اشاره کرد و گفت: سؤال مهم این است که آیا شبکه برق کشور توان جذب این حجم از نیروگاه‌های خورشیدی را دارد یا خیر. نیروگاه‌های خورشیدی را می‌توان به دو دسته پشت‌بامی و مقیاس مگاواتی تقسیم کرد. در نیروگاه‌های پشت‌بامی معمولاً مشکل خاصی برای تزریق برق به شبکه وجود ندارد و مدیریت آن‌ها ساده‌تر است، اما نیروگاه‌های مگاواتی یا مزرعه‌ای را نمی‌توان در هر نقطه و روی هر شبکه‌ای احداث کرد. با توجه به محدودیت‌های شبکه برق کشور در حوزه اتصال به شبکه، باید ملاحظات فنی دقیقی رعایت شود تا سرمایه‌گذاری در مناطقی انجام نشود که امکان تزریق برق به شبکه وجود ندارد.

صفریان توضیح داد: توانیر، ساتبا و سازمان برق کشور باید اطلس دقیقی از نقاط قابل اتصال نیروگاه‌های مگاواتی به شبکه تهیه و در اختیار سرمایه‌گذاران قرار دهند تا هر سرمایه‌گذار بتواند به‌صورت شفاف محل مناسب احداث نیروگاه را انتخاب کند.

وی یکی دیگر از نگرانی‌ها را ساختار شرکت‌های توزیع برق دانست و گفت: وظایف این شرکت‌ها از ابتدا براساس فروش برق تعریف شده، اما اکنون بحث تولید نیز به حوزه فعالیت آن‌ها اضافه شده و این موضوع بار کاری و مسئولیت آن‌ها را دوچندان کرده است. با ساختار فعلی، نیروی انسانی موجود و امکانات فنی، احتمال بروز بحران در آینده وجود دارد و ممکن است نتوان این بخش از تولید را به‌درستی مدیریت و شبکه را پایدار نگه داشت. به نظر می‌رسد باید یا در ساختار شرکت‌های توزیع تغییراتی ایجاد شود یا در کنار آن‌ها از مهندسان مشاور در حوزه طراحی، نظارت و بهره‌برداری استفاده شود تا نقیصه‌های موجود برطرف شود.

این دکترای مدیریت انرژی در پایان به موضوع تعمیر و نگهداری نیروگاه‌های خورشیدی اشاره کرد و ادامه داد: چه در نیروگاه‌های پشت‌بامی و چه در مقیاس مگاواتی، مبحث ۲۲ مقررات ملی ساختمان که به تعمیر و نگهداری مربوط می‌شود، به‌درستی اجرا نمی‌شود. سازمان فنی‌وحرفه‌ای کشور باید دوره‌های تخصصی در این زمینه تدوین و اجرا کند تا پس از سرمایه‌گذاری گسترده در نیروگاه‌های خورشیدی، بهره‌برداری بهینه در طول عمر مفید ۲۰ ساله آن‌ها تضمین شود. در حال حاضر زیرساخت آموزشی مناسبی در این حوزه وجود ندارد و اجرای صحیح تعمیر و نگهداری پیشگیرانه(PM) می‌تواند بسیاری از معضلات این بخش را به حداقل برساند.

منبع : ایسنا