نگارستان ایران در آستانه ضیافت الهی/ از سفره‌های نذری ترکمن تا خانه‌تکانی سیستانی‌ها

 همزمان با نزدیک شدن به حلول ماه مبارک رمضان، شور و شوق معنوی در جای جای استان گلستان موج می‌زند. مردم مؤمن دیار بهشت، این روزها با خانه‌تکانی مساجد، غبارروبی از صحن و سراهای نور و عطرافشانی گلزار مطهر شهدا، خود را برای حضور در ضیافت الهی مهیا می‌کنند.

 استان گلستان به عنوان نگارستان ایران، با برخورداری از تنوع قومی بی‌نظیر، هر ساله با آیین‌های سنتی و رنگارنگی به استقبال ماه مبارک رمضان می‌رود. در این خطه، اقوام فارس، ترکمن، سیستانی، بلوچ، قزلباش و کرد هر یک با رسوم دیرینه خود، جلوهای خاص به این ماه پرفیض و برکت می‌بخشند.

آیین‌های پیشواز؛ از خانه‌تکانی تا آشتی‌کنان

در روزهای منتهی به حلول ماه رمضان، مردم گلستان مانند مناطق دیگر کشور، به خانه‌تکانی منازل خود می‌پردازند. این رسم در میان زنان ترکمن که به آن «اوی تمییزادمق» می‌گویند، اهمیت ویژه‌ای دارد.

آن‌ها با شستن فرش‌ها و پتوها، خانه را برای پذیرایی از ماه میهمانی خدا آماده می‌کنند. هم‌زمان با نظافت خانه‌ها، مراسم غبارروبی مساجد و بقاع متبرکه نیز با حضور پرشور مردم در سراسر استان برگزار می‌شود.

از زیباترین سنت‌های پیشواز در میان ترکمن‌ها، مراسم «آشتی‌کنان» یا «گپ قوشماق» است. در این آیین، ریش‌سفیدان و بزرگان قوم که «یاش اولی» نامیده می‌شوند، پیش از فرارسیدن ماه رمضان، افرادی را که با یکدیگر کدورت دارند، بدون اطلاع قبلی به مهمانی دعوت می‌کنند و با پند و اندرز، آنان را به آشتی و پاک کردن دل‌ها از کینه فرا می‌خوانند؛ چرا که معتقدند روزه بدون دل پاک، مورد قبول درگاه الهی نیست.

در میان سیستانی‌های مقیم گلستان نیز رسم است که یک هفته مانده به ماه رمضان، مساجد و تکایا را نظافت کامل کرده و برخی خانواده‌ها فرش‌های دستبافت خود را برای زینت بخشیدن به مساجد اهدا می‌کنند. همچنین خانواده‌های متمول، یک روز مانده به ماه، گوسفندی قربانی کرده و گوشت آن را بین همسایگان و نیازمندان تقسیم می‌کنند.

سفره‌های نذری و سنت‌های افطار

رسم نذری دادن و افطاری، در میان تمامی اقوام گلستان جایگاهی والا دارد. ترکمن‌ها به این رسم «الله یولی» یا «خدای یولی» می‌گویند و چند روز قبل از آغاز ماه، با قربانی کردن گوسفند و پخت غذا، گوشت آن را بین فقرا و همسایگان تقسیم می‌کنند. در طول ماه رمضان نیز هر روز، یکی از خانواده‌های محله، غذای سنتی مانند «آش ترکمنی» را پخته و برای افطار نمازگزاران به مسجد محل می‌فرستند.

روزه پیشواز» یا روزه گرفتن در روزهای آخر ماه شعبان

در اعمالی که برای ماه شعبان بر آن تأکید شده است، روزه سه روز پایانی این ماه معظم است. در اهمیت امام صادق علیه السلام در حدیثی فرموده‌اند: «قالَ الصّادِقُ علیه السلام: مَنْ صامَ ثَلاثَةَ أَیّامِ مِنْ اخِرِ شَعْبانَ وَ وَصَلَ‌ها بِشَهْرِ رَمَضانَ کَتَبَ اللّه ُ. لَهُ صَـوْمَ شَهْـرَیْنِ مُتَتـابِعَـیْنِ». هر کس سه روز آخر ماه شعبان را روزه بگیرد و به روزه ماه رمضان وصل کند، خداوند ثواب روزه دو ماه پی در پی را برایش محسوب می‌کند.

اقوام مختلف استان گلستان در روزهای پایانی ماه شعبان با روزه داری به استقبال ماه مهمانی خدا ‌می‌روند و این سنت به روزه پیشواز در میان مردم شهرت دارد.

جلسات ختم قرآن، صدقه دادن و خیرات کردن قبل از ورود به ماه رمضان

بسیاری مردم استان گلستان در آستانه ماه مبارک مراسم پخت و توزیع غذای نذری به نیت اموات و درگذشتگان خود را برگزار می‌کنند. و مجالس ختم قرآن برگزار می‌کنند این رسم نیکو در ماه مبارک هم ادامه دارد.

در آستانه این ماه پرفضیلت، دستگاه‌های اجرایی و نهادهای فرهنگی استان نیز برنامه‌های متنوعی را برای بهره‌مندی هرچه بیشتر شهروندان از فیوضات این ماه تدارک دیده‌اند. تأمین کالاهای اساسی با قیمت مصوب و اجرای ویژه‌برنامه‌های معنوی در اقصی نقاط استان، از جمله مهم‌ترین این اقدامات است.

توزیع گسترده کالاهای اساسی با هدف تنظیم بازار

در راستای تأمین آرامش بازار و دسترسی آسان شهروندان به اقلام پرمصرف ماه رمضان، طرح ویژه تأمین و توزیع کالاهای اساسی در استان کلید خورده است.

مدیر تعاون روستایی استان گلستان در گفت‌وگو با ایسنا اظهار کرد: بر اساس این طرح، اقلامی نظیر برنج، شکر، روغن و خرمای مضافتی با قیمت‌های مصوب در فروشگاه‌های منتخب و روستابازارها در اختیار مردم قرار می‌گیرد.

وی هدف از اجرای این طرح را حمایت همزمان از تولیدکننده و مصرف‌کننده و حذف واسطه‌های غیرضروری عنوان کرد و افزود: با این اقدام، تلاش می‌کنیم تا ثبات قیمت‌ها حفظ شده و مردم بتوانند نیازهای خود را به‌راحتی تأمین کنند.

مدیر تعاون روستایی استان گلستان با اشاره به قیمت مصوب خرمای مضافتی (هر کیلوگرم ۲۹۰ هزار تومان)، از آمادگی کامل شبکه تعاون روستایی برای توزیع منظم و گسترده کالاها خبر داد و تأکید کرد: عرضه این محصولات زیر نظر مستقیم این نهاد انجام می‌شود و در صورت نیاز و استقبال شهروندان، میزان توزیع افزایش خواهد یافت تا شاهد آرامش و ثبات در بازار اقلام ضروری ماه رمضان باشیم.

برنامه‌های مساجد؛ از پویش «قاب بندگی» تا سفره‌های آسمانی

مساجد استان گلستان نیز که همواره به عنوان پایگاه‌های اصلی فعالیت‌های دینی و فرهنگی شناخته می‌شوند، این روزها با برگزاری آیین‌های غبارروبی و فضاسازی تبلیغی، میزبان روزه‌داران خواهند بود.

مدیر ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد استان گلستان با اشاره به تقویم این مناسبت‌ها، از تدارک برنامه‌های متنوعی خبر داد که محوریت اصلی آنها قرآن کریم است.

به گفته وی، برگزاری ختم قرآن و جزءخوانی به صورت مجازی از ابتدای ماه مبارک، اجرای مراسم «شبی با قرآن» با حضور قاریان و گروه‌های تواشیح و نیز برپایی جلسات گفتمان دینی و حلقه‌های معرفت، از جمله برنامه‌های شاخصی هستند که برای مساجد استان در نظر گرفته شده است.

این مسئول فرهنگی در ادامه به تدارک برنامه‌های اجتماعی و حمایتی ویژه این ماه اشاره کرد و گفت: عیادت از بیماران، دعوت از پزشکان برای ویزیت رایگان در مساجد و برگزاری ضیافت افطاری ساده، بخشی از برنامه‌های پیش‌بینی‌شده است. ضمن اینکه راه‌اندازی ایستگاه‌های صلواتی، اجرای طرح اطعام مهدوی با پخت غذای گرم در محلات و توزیع بسته‌های معیشتی در قالب طرح «سفره آسمانی» میان خانواده‌های کم‌بضاعت، از دیگر اقدامات شاخص در سطح استان خواهد بود.

مدیر ستاد کانون‌های مساجد گلستان همچنین از برگزاری ویژه‌برنامه‌هایی برای نوجوانان و جوانان خبر داد و افزود: تجلیل از روزه‌اولی‌ها با برگزاری «جشن روزه‌اولی‌ها،مسابقه خاطره‌نویسی ویژه این گروه سنی و همچنین مسابقه عکس موبایلی «قاب بندگی» با موضوعاتی همچون افطار، سحر و شب‌های قدر، تلاشی برای پیوند بیشتر نسل جوان با فضای معنوی ماه رمضان است.

وی در پایان خاطرنشان کرد: مراسم معنوی شب‌های قدر، آیین سوگواری سالروز شهادت حضرت علی (ع) و جشن میلاد امام حسن مجتبی (ع) با شکوه خاصی در مساجد استان برگزار می‌شود و این برنامه‌ها تا برپایی باشکوه نماز عید سعید فطر در مساجد و مصلاهای استان ادامه خواهد داشت.

منبع : ایسنا