استانداردگذاری نانو؛ میدان رقابت جهانی/جدال ۴ ساله ایران و ژاپن بر سر تعریف نانوکِلی

به گزارش ایسنا، حسن پوی پوی در نشست خبری امروز که در ستاد توسعه فناوری‌های نانو و میکرو برگزار شد، به تشریح جایگاه ایران در تدوین استانداردهای بین‌المللی اشاره کرد و گفت: ایران پس از آمریکا، کره‌جنوبی و ژاپن، رتبه چهارم تدوین استاندارد در حوزه نانو را در اختیار دارد و در استانداردهای ملی نیز پس از انگلستان، رتبه سوم را کسب کرده است.

پوی‌پوی با اشاره به اهمیت استاندارد در توسعه فناوری‌های نوین، گفت: کشورهای پیشرو برای تکمیل زنجیره ارزش یک حوزه فناورانه، همزمان با توسعه محصول، وارد فرآیند تدوین استاندارد می‌شوند؛ زیرا استاندارد ابزار تسهیل تجارت، صادرات و تبادل کالاست و نخستین مطالبه بازارهای بین‌المللی از تولیدکنندگان، انطباق محصول با یک استاندارد معتبر است.

وی با تاکید بر اینکه در فناوری‌های نوظهور، بسیاری از استانداردهای قدیمی پاسخگوی ارزیابی کیفیت، ایمنی و کارایی محصولات جدید نیستند، خاطر نشان کرد: به همین دلیل کشورهایی که در یک حوزه مزیت دارند، تلاش می‌کنند در تدوین استانداردهای جدید نقش‌آفرینی کنند تا هم مسیر صادرات خود را هموار سازند و هم از منافع ملی‌شان صیانت کنند.

پوی‌پوی با اشاره به ابعاد راهبردی استانداردسازی، تاکید کرد: اگر کشوری استانداردی را به گونه‌ای تدوین کند که صرفاً محصول خودش امکان ورود به بازار را داشته باشد، منافع سایر کشورها به خطر می‌افتد. از این رو حضور فعال در کمیته‌های بین‌المللی استاندارد، علاوه بر آگاهی از روندهای جهانی، امکان اظهار نظر و دفاع از منافع ملی را فراهم می‌کند.

مدیر برنامه استاندارد و ایمنی ستاد نانو، استاندارد را بستری برای یادگیری دانست و خاطر نشان کرد: مشارکت متخصصان صنعت و دانشگاه در کمیته‌های بین‌المللی، آنها را در معرض شبکه‌ای از خبرگان لبه دانش قرار می‌دهد و فرصت توسعه دانش، شناخت رقبا و آشنایی با فناوری‌های نو را فراهم می‌کند.

مدیر برنامه استاندارد و ایمنی فناوری نانو با اشاره به تجربه ایران در تدوین استاندارد نانوکِلی، اظهار کرد: چند سال پیش ایران پیشنهادی برای استاندارد نانوکِلی ارائه داد. پس از طرح پیشنهاد، چند کارشناس برجسته از ژاپن با آن مخالفت جدی کردند. بعدها مشخص شد در ژاپن معدنی بنتونیتی وجود دارد که پس از فرآوری، محصولی با عنوان نانوکِلی به بازار داخلی و خارجی عرضه می‌شود و تعریف پیشنهادی ایران با مشخصات محصول آنها همخوانی نداشت. این اختلاف فنی حدود سه تا چهار سال به طول انجامید و در نهایت مقرر شد تعریف پایه بر اساس پیشنهاد ایران باشد و طرف ژاپنی استاندارد دیگری را به عنوان بخش دوم یا در قالبی جداگانه ارائه کند.

پوی‌پوی همچنین به پیشنهاد ایران در سال ۲۰۲۴ برای استاندارد زینک اکساید مورد استفاده در کاربردهای بهداشتی اشاره کرد و گفت: در این پرونده، برخی کشورهای اروپایی و حتی شرکت‌های بزرگ حوزه آرایشی و بهداشتی وارد مباحث فنی شدند. دلیل این حساسیت آن بود که برخی تولیدکنندگان از برخی نانومواد استفاده می‌کردند بدون آنکه به‌صورت شفاف اعلام کنند و با تدوین استاندارد جدید، ممکن بود بازار یا منافع آن‌ها تحت تأثیر قرار گیرد.

وی افزود: در حال حاضر نیز درباره محل بررسی این استاندارد در کمیته‌های تخصصی، چالش‌هایی وجود دارد؛ چراکه برخی کشورها که در حوزه آرایشی و بهداشتی لیدر هستند، تلاش می‌کنند مدیریت کمیته‌ها را در اختیار داشته باشند تا مسیر استانداردگذاری را هدایت کنند.

مدیر برنامه استاندارد و ایمنی فناوری نانو با تشریح فرآیند تدوین استانداردهای بین‌المللی، گفت: این استانداردها در کمیته‌های فنی سازمان بین‌المللی استاندارد تدوین می‌شوند. در حال حاضر بیش از ۳۰۰ کمیته فنی در حوزه‌های مختلف مانند فولاد، رنگ، نساجی و فناوری‌های نو فعال هستند.

وی با اشاره به کمیته فنی نانو در سازمان بین‌المللی استاندارد، افزود: در این کمیته ۳۸ کشور عضو اصلی و تعدادی عضو ناظر حضور دارند. اعضای اصلی حق رأی و ارائه پیشنهاد دارند، اما اعضای ناظر صرفاً اسناد را دریافت می‌کنند و امکان ارائه نظر رسمی ندارند. در صورت عدم مشارکت فعال، حتی اعضای اصلی نیز ممکن است به عضو ناظر تنزل یابند.

پوی‌پوی ادامه داد: پس از ارائه پیشنهاد استاندارد، کشورها باید در رأی‌گیری اولیه به جمع‌بندی برسند. در صورت تصویب پروژه، متن استاندارد طی رفت‌وبرگشت‌های متعدد میان کشورها بررسی می‌شود. هر کشور ذی‌نفعان داخلی شامل دانشگاه‌ها، شرکت‌ها و سازمان‌های مرتبط را گردهم می‌آورد و نظرات خود را اعلام می‌کند. این فرآیند معمولاً سه تا چهار سال زمان می‌برد و در نهایت با رأی‌گیری نهایی، در صورت کسب آرای مثبت، استاندارد منتشر می‌شود.

وی تأکید کرد: استاندارد علاوه بر تسهیل تجارت و توسعه بازار، برای کشورها اعتبار بین‌المللی و پرستیژ علمی ایجاد می‌کند. کشورهایی که در حوزه‌ای خاص پیشرو هستند، تلاش می‌کنند دبیرخانه یا مدیریت کمیته‌های مرتبط را در اختیار بگیرند تا نقش راهبری خود را تثبیت کنند و سایر کشورها را با خود همراه سازند.

منبع : ایسنا