از ۳ هزار اثر تاریخی تنها ۸۰۰ اثر ثبت ملی شدند/ جام زرین اسفندماه به کلاردشت بازمی گردد/ زیرساخت‌های گردشگری مازندران پاسخگوی حجم مسافران نیست

حسین ایزدی با بیان اینکه در استان مازندران بیش از سه هزار اثر حفاظتی وجود دارد به خبرنگار ایلنا گفت: از این تعداد، ۸۰۰ اثر به ثبت ملی رسیده و مابقی در شرف ثبت یا واجد ارزش تاریخی هستند. این آثار ممکن است دولتی، خصوصی یا خصولتی باشند. 

وی افزود: طبق قانون، در خصوص آثار و ابنیه تاریخی ملموس، چه در اختیار دستگاه‌های دولتی باشند و چه در ید افراد خصوصی، همگی مکلف به حفظ و نگهداری هستند. اما متاسفانه اعتبارات میراث‌فرهنگی کفایت امر را نمی‌کند و ما فقط با این اعتبارات می‌توانیم از میان این سه هزار اثر، آن تعداد که ثبت ملی شده‌اند را نگهداری کنیم. 

ایزدی تصریح کرد: ما مکلف هستیم آثاری که در اختیارمان است مانند باغ جهانی عباس‌آباد بهشهر یا مسجد فرح‌آباد را مرمت کنیم، اما اعتبارات به قدری اندک است که حتی به همان‌ها هم نمی‌رسد. 

سهم هر بنای تاریخی فقط ۲ تا ۳ میلیون تومان! 

مدیرکل میراث‌فرهنگی مازندران درباره میزان اعتبارات استان گفت: برخی مسئولان میراث‌فرهنگی اعلام کرده بودند اگر کل اعتبارات کشوری برای مرمت را در نظر بگیرید، فکر نمی‌کنم به ازای هر بنای تاریخی ۲ تا ۳ میلیون تومان برسد. تا این حد اعتبارات ما اندک است. 

وی دلیل این مسئله را تعدد بالای ابنیه تاریخی عنوان کرد و افزود: با مشارکت و با توجه به ارادت ویژه وزیر به استان مازندران، سال گذشته در سفر وزیر توانستیم ۳۵۰ میلیارد تومان از اعتبارات ملی برای مرمت و زیرساخت‌های گردشگری دریافت کنیم. امسال نیز ۱۶۰ میلیارد تومان به عنوان مصوبه سفر وزیر برای مرمت آثار تاریخی اختصاص یافت. 

مرمت مدرسه علامه بابل و راه‌اندازی موزه بابل

ایزدی با اشاره به اقدامات انجام‌شده در حوزه مرمت گفت: حجره‌های مدرسه و مسجد علامه بابل که به مخروبه تبدیل شده بود، مرمت شد؛ درحالیکه این مرمت باید توسط اوقاف انجام می‌شد. همچنین موزه بابل راه‌اندازی شد و کاوش‌های باستان‌شناسی در استان از سر گرفته شد. 

وی ادامه داد: باغ جهانی عباس‌آباد بهشهر و مسجد فرح‌آباد ساری مرمت شدند و در حوزه زیرساخت‌های گردشگری نیز با شهرداری‌ها مشارکت کردیم؛ ازجمله مجموعه گردشگری پارک ملل ساری که با همکاری شهرداری اجرا شد. 

بازگشایی کاخ جهانی شفیع‌آباد پس از ۴۰ سال

مدیرکل میراث‌فرهنگی مازندران یکی از مهم‌ترین موضوعات استان را تعیین تکلیف دو اثر تاریخی شاخص عنوان کرد و گفت: یکی از آن‌ها کاخ جهانی شفیع‌آباد است؛ کاخی مربوط به دوره صفوی که حدود ۴۰ سال در اختیار وزارت اطلاعات بود و براساس تفاهم‌نامه بین وزارت میراث‌فرهنگی و وزارت اطلاعات به میراث‌فرهنگی واگذار شده است. 

وی افزود: حدود هشت ماه است که مرمت این اثر آغاز شده و به‌زودی برای بازدید عموم در اختیار مردم قرار می‌گیرد. کاربری این کاخ، موزه مردم‌شناسی خواهد بود. 

کاخ اجابیت کلاردشت و بازگشت جام زرین

ایزدی همچنین از تحویل کاخ اجابیت کلاردشت به دستور وزیر میراث‌فرهنگی خبر داد و گفت: جام زرین کلاردشت که یکی از کشفیات مهم ایران است، در همان منطقه کشف شد و قرار است پس از بهره‌برداری از این کاخ به عنوان موزه باستان‌شناسی تا پایان اسفندماه، در همان‌جا به نمایش گذاشته شود. 

وی خاطرنشان کرد: این اقدامات پس از سال‌ها به ثمر رسیده و انتظار مردم نیز همین بود. زمانی که برای تحویل کاخ «اجابیت» مراجعه کردم، مردم می‌گفتند ۴۰ سال است داخل این مجموعه نرفته‌اند. این مجموعه هم از نظر موزه اکولوژیک و هم موزه باستان‌شناسی بسیار ارزشمند است. 

 تعارض منافع در ثبت ملی آثار

مدیرکل میراث‌فرهنگی مازندران یکی از مهم‌ترین مشکلات را موضوع حریم‌ها و بازنگری آثار دانست که هزینه‌های بالایی دارد. او گفت: این موضوع باید در فرهنگ میراث‌شناسی و دوستدار میراث‌فرهنگی نهادینه شود، در غیر این صورت با مشکلات زیادی مواجه خواهیم شد. 

وی توضیح داد: زمانی که اثری ثبت ملی می‌شود، طبق قانون یا باید تهاتر، تملک یا معوض داده شود. اما از آنجا که اعتبار خرید بنا را نداریم، برای مالک حقی ایجاد می‌شود که عملاً تأمین نمی‌شود. مالک می‌گوید شما ثبت کردید، پس بخرید؛ اما ما توان خرید نداریم و اینجا تعارض منافع حاکمیتی با مالکان خصوصی شکل می‌گیرد؛ موضوعی که در مازندران با توجه به ارزش بالای عرصه‌ها بسیار پررنگ است. 

احیای بافت‌های تاریخی با بسته‌های تشویقی

ایزدی با اشاره به همکاری با شهرداری‌ها و دستگاه‌های مرتبط گفت: در بافت‌های تاریخی شهرهایی مانند بابل، آمل و ساری با همکاری شهرداری و راه و شهرسازی، بخش‌هایی از بافت کهن در حال بازسازی و احیاست. 

وی افزود: در آمل بخشی از بافت کهن با مجوز کمیته فنی در حال مرمت است. در ساری نیز ۲۰۰ هکتار بافت تاریخی در دستور احیا قرار دارد. در بابل و دیگر شهرها نیز اقدامات مشابهی انجام می‌شود. 

به گفته ایزدی، شهرداری‌ها اعلام کرده‌اند مالکان در صورت رعایت ضوابط میراث‌فرهنگی برای حفظ و احیا از پرداخت عوارض معاف می‌شوند که این بسته‌های تشویقی نقش مهمی در جلب مشارکت بخش خصوصی داشته است. در شهرهای تنکابن، آمل، بابل، ساری و کلاردشت نیز تفاهم‌نامه‌هایی منعقد و پروپوزال‌ها تهیه شده و اقدامات بر اساس نقشه راه در حال اجراست. 

زیرساخت‌های گردشگری مازندران آماده این حجم از مسافر نیست

مدیرکل میراث‌فرهنگی مازندران با اشاره به جمعیت سه میلیون و پانصد هزار نفری استان گفت: با یک تعطیلی، جمعیت استان دو برابر می‌شود و در ایام نوروز بسیار بیشتر. با این حال زیرساخت‌هایی مانند جاده‌ها و اماکن گردشگری آمادگی لازم برای این حجم از مسافر را ندارند. 

وی تصریح کرد: هرچند پذیرش انجام می‌شود، اما آنچه شایسته این حجم از مسافر است، فراهم نیست. 

توسعه اقتصاد دریامحور؛ از مارینا تا کشتی تفریحی

محمد ایزدی با اشاره به تأکید قانون برنامه هفتم توسعه بر حوزه گردشگری گفت: موضوعاتی مانند بلندمرتبه‌سازی، مجتمع‌های ترکیبی گردشگری، بوم‌گردی و گردشگری سلامت از پرداخت مالیات و عوارض معاف شده‌اند. 

وی افزود: ما اولین استانی بودیم که دبیرخانه سرمایه‌گذاری در بستر دریا را تشکیل دادیم. همچنین اولین کشتی تفریحی دریایی توسط مدیر هتل میزبان وارد استان شده که افتتاح آن به دلیل مسائل امنیتی به تعویق افتاده است. 

به گفته وی، موضوع مارینا، دریاچه‌ها و اقتصاد آب‌محور بسیار مهم است. با همکاری سازمان آب منطقه‌ای، مجوزهای خوبی برای توسعه گردشگری آبی صادر شده و در حال حاضر حدود ۱۵ مجوز اقتصاد دریامحور شامل اسکله‌های دریایی و مارینا از تنکابن و نور تا محمودآباد در دست اجراست. 

مدیرکل میراث فرهنگی استان مازندران افزود: تمرکز توسعه در غرب استان بر اسکله‌ها و پروژه‌های دریایی است، در حالی که از مرکز تا شرق استان، توسعه بوم‌گردی، خانه‌مسافرها و گردشگری سلامت در اولویت قرار گرفته است. 

گفتگو: مریم جلیلوندفرد