پشت پرده تشدید حملات اسرائیل به لبنان/تلاش تل‌آویو و واشنگتن برای پیوند توافق ایران با تحولات بیروت

علی‌اصغر زرگر، کارشناس مسائل منطقه با اشاره به تشدید حملات اسرائیل به لبنان در گفت‌وگو با ایلنا عنوان کرد: به نظر می‌رسد در میانه مذاکرات تهران و واشنگتن، شاید نوعی هماهنگی یا حتی تبانی میان آمریکا و اسرائیل وجود داشته باشد؛ به این معنا که به اسرائیل گفته شده فعلاً تا اوایل هفته آینده هر کاری می‌تواند در لبنان انجام دهد، حملات را تشدید کند و عملیات تخریبی را گسترش بدهد تا زمانی که توافق امضا شود و همزمان آتش‌بس در لبنان نیز برقرار شود و همه این پرونده‌ها با هم جمع‌بندی شوند. به عبارت دیگر شاید نوعی هماهنگی میان آمریکا و اسرائیل وجود داشته باشد که در این بازه زمانی حملات به جنوب لبنان تشدید شود تا وقتی توافق ۶۰ روزه آتش‌بس میان ایران و آمریکا به نتیجه رسید، یکی از نتایج آن ایجاد آتش‌بس در همه جبهه‌ها، از جمله لبنان، باشد. در این صورت، این مسئله می‌تواند به عنوان یکی از امتیازهایی که قرار است به ایران داده شود نیز مطرح شود. البته این‌ها بیشتر در حد فرضیه و تحلیل است اما در عین حال به نظر می‌رسد چنین احتمالی هم وجود داشته باشد.

وی ادامه داد: از سوی دیگر، اسرائیل مشخص است که می‌خواهد مسئله حزب‌الله را از مذاکرات با دولت لبنان جدا کند. همان‌طور که فرانسوی‌ها و برخی طرف‌های دیگر هم گفته‌اند، اسرائیل حزب‌الله را یک نیروی اشغالگر معرفی می‌کند و مدعی است اقداماتی که علیه این جریان انجام می‌دهد، ربطی به دولت لبنان ندارد. به همین دلیل هم می‌بینیم که ارتش لبنان تا حد زیادی خودش را کنار کشیده است. شاید در لحظات آخر وارد درگیری شود، آن هم زمانی که تخریب‌ها به بخش‌های دولتی یا مناطقی غیر از جنوب لبنان برسد، اما فعلاً ارتش لبنان مسئله را به خود حزب‌الله واگذار کرده است. به نظر می‌رسد اسرائیل از این وضعیت سوءاستفاده می‌کند و تلاش دارد جنگ با حزب‌الله را از دولت و مردم لبنان جدا نشان دهد؛ یعنی بگوید ما در جایی دیگر، مثلاً در واشنگتن، با دولت لبنان درباره صلح پایدار مذاکره می‌کنیم، اما جنگ ما با حزب‌الله مسئله‌ای جداگانه است. در واقع، اسرائیل اینگونه وانمود می‌کند که حساب دولت و مردم لبنان از این جریان جدا است.

این تحلیلگر مسائل سیاسی تصریح کرد: در کنار این موضوع، همان احتمال اول هم مطرح است؛ اینکه اسرائیل فعلاً آتش جنگ را تندتر می‌کند تا زمانی که توافق میان ایران و آمریکا امضا شود و در آن زمان، یکی از بندهای ضمنی توافق، اجرای آتش‌بس در همه جبهه‌ها باشد. این مسئله می‌تواند به نوعی امتیاز غیرمستقیم برای ایران در چارچوب بده‌بستان‌های این توافق تلقی شود. حالا باید دید هدف نهایی اسرائیل از این بمباران‌ها و تخریب‌ها چیست. آیا واقعاً می‌خواهد بخشی از خاک لبنان را دوباره اشغال کند و بعد در مذاکرات با دولت لبنان از آن به عنوان ابزار امتیازگیری استفاده کند؟ مثلاً بگوید در صورت دریافت امتیازاتی مانند شناسایی اسرائیل یا پیوستن به توافقنامه ابراهیم، از خاک لبنان عقب‌نشینی می‌کند. این هم می‌تواند یکی از احتمالات درباره اهداف اسرائیل در شرایط فعلی باشد؛ شرایطی که در آن جنوب لبنان به شدت هدف حملات و تخریب قرار گرفته است.

وی افزود: به نظر می‌رسد اسرائیل این احتمال را در نظر گرفته که اگر میان ایران و آمریکا توافقی حاصل شود و آتش‌بس ۶۰ روزه برقرار گردد، خودش هم ناچار به تبعیت از آن خواهد بود؛ چرا که چنین توافقی عملاً توافقی مشترک میان آمریکا و اسرائیل از یک سو و ایران از سوی دیگر محسوب می‌شود. از این رو، اسرائیل احتمالاً می‌خواهد پیش از آغاز آتش‌بس، بخشی از اهدافی را که احساس می‌کند در قبال ایران به آن نرسیده، در لبنان جبران کند. چون همواره می‌گویند هنوز «کارهای ناتمام» در ایران دارند، حالا شاید بخواهند این ناکامی را در لبنان جبران کنند. لذا به نظرم، لبنان اکنون برای اسرائیل به نوعی عرصه انتقام‌گیری تبدیل شده است؛ هم انتقام از حزب‌الله به دلیل حمایتی که در دوره جنگ و تنش میان ایران و آمریکا از ایران انجام داد و هم تلاشی برای جبران آنچه اسرائیل شکست یا ناکامی در تحقق اهدافش علیه ایران تلقی می‌کند.

وی در پایان خاطرنشان کرد: از سوی دیگر، همان چند روزی که ترامپ گفته برای تصمیم‌گیری نیاز دارد، این احتمال را تقویت می‌کند که شاید نوعی هماهنگی پشت پرده وجود داشته باشد تا اسرائیل در این مدت هر اقدامی که می‌خواهد علیه حزب‌الله انجام دهد و بعد، همزمان با اعلام توافق، گفته شود که در همه جبهه‌ها آتش‌بس برقرار شده است. اما درباره پیامدها، اسرائیل اساساً سیاست خود را بر تجاوز، تخریب و تضعیف همسایگان بنا کرده و این روند، موضوع تازه‌ای نیست. در مقابل، لبنان با وجود تلاش دولتش برای رسیدن به توافقی پایدار با اسرائیل از طریق مذاکره با آمریکا، بخش مهمی از جامعه خود یعنی شیعیان و همچنین بازوی دفاعی‌ خود یعنی حزب‌الله را نادیده می‌گیرد. در واقع، به نظر می‌رسد دولت لبنان تا حدی تحت تأثیر نگاه اروپایی‌ها قرار گرفته که حزب‌الله را نیرویی اشغالگر معرفی می‌کنند و همین مسئله باعث تضعیف بیشتر این جریان شده است. در حالی که اگر چنین نیرویی در لبنان وجود نداشته باشد، کشور عملاً بی‌دفاع خواهد شد. در آن صورت، اگر اسرائیل در آینده تصمیم بگیرد نفوذ خود را در لبنان گسترش دهد یا حتی بخش‌هایی از خاک این کشور را اشغال کند، دیگر نیروی مؤثری برای دفاع از لبنان وجود نخواهد داشت.