سه افسانه تاب‌آوری اقتصادی روسیه در بوته چهارمین سال جنگ؛ از کاهش صادرات گاز تا بحران نفتکش‌های سرگردان

نخستین افسانه، «مدیریت‌پذیر بودن هزینه‌ها» است. روسیه پیش از جنگ، سالانه ۱۵۰ میلیارد مترمکعب گاز به اتحادیه اروپا صادر می‌کرد که اکنون به ۳۸ میلیارد مترمکعب کاهش یافت. با قیمت فعلی هر میلیارد مترمکعب معادل ۳۵۳ میلیون دلار، کرملین سالانه ۴۰ میلیارد دلار از این محل زیان می‌بیند و این رقم با توقف کامل واردات اتحادیه اروپا در ۲۰۲۷ افزایش خواهد یافت. هم‌زمان، حدود ۳۳۵ میلیارد دلار از دارایی‌های حاکمیتی روسیه در جهان مسدود مانده و صندوق ثروت ملی این کشور با نرخ برداشت بی‌سابقه، در آستانه تهی‌شدن کامل تا پایان ۲۰۲۶ قرار دارد.دومین افسانه، «بی‌میلی آمریکا به ادامه جنگ اقتصادی» است. تحریم‌های اکتبر ۲۰۲۵ واشینگتن علیه غول‌های نفتی روسنفت و لوک اویل، زنجیره صادرات نفت روسیه را مختل کرد. ده‌ها میلیون بشکه نفت روسی به دلیل تردید پالایشگاه‌ها در مواجهه با ریسک تحریم، در مخازن یا نفتکش‌های سرگردان انباشته شده‌اند. شاخص اورال روسیه به‌رغم تثبیت برنت بالای ۷۰ دلار، با تخفیف ۳۰ دلاری به فروش می‌رسد. تحریم‌های اروپا نیز پالایشگاه‌های هندی و چینی را هدف گرفته؛ از جمله پالایشگاه ودینار هند که با مالکیت روسنفت، از اواسط ۲۰۲۵ در فهرست سیاه قرار دارد.سومین افسانه، «ناگزیری اروپا از تأمین مالی کمک به اکراین از بودجه داخلی» است. بسته وام ۹۰ میلیارد یورویی دسامبر ۲۰۲۵ اتحادیه اروپا برای کی‌یف، راهکاری موقت برای دورزدن بن‌بست استفاده از دارایی‌های بلوکه‌شده روسیه بود. بخش عمده این ۳۳۵ میلیارد دلار در حوزه قضایی اروپا قرار دارد و مذاکرات برای بهره‌برداری از آن می‌تواند از سر گرفته شود. ناتوانی در اجماع بر این طرح، هم‌زمان با تمدید وتوی مجارستان بر بسته بیستم تحریمی در آستانه سومین سالگرد جنگ، شکاف‌های درونی اروپا را نمایان کرد.در پشت پرده این اعداد، واقعیت تلخ‌تری نهفته: بخش رو به رشد اقتصاد روسیه محدود به صنایع دفاعی است، درحالی‌که نرخ بالای بهره و کاهش جمعیت فعال به دلیل تلفات جنگ، چرخه زیان را تکمیل می‌کند. هر سه افسانه، تصویری از تقابل راهبردی پیچیده‌ای را ترسیم می‌کنند که در آن تحریم‌ها نه صادرات را متوقف، که مسیر آن را پرهزینه و نامطمئن ساخته‌اند.